Bu yıl “En iyi Belgesel” Oscar’ını alan “Karanlığa GidenTaksi” (Taxi to The Dark Side), Cuma akşamı bir kez daha NTV’de. “Enron: Piyasanın Uyanıkları” adlı ses getiren belgeselin de yönetmeni olan Alex Gibney imzalı belgesel, Amerikan ordusunun Irak, Afganistan ve Guantanamo'da uyguladığı işkenceleri çarpıcı örneklerle anlatıyor. Belgeselin baş kahramanı ise taksi şoförü Dilaver. Kendi halinde bir taksi şoförü olan Dilaver'in tutuklanışı, öldürülüşü, ailesinin başından geçenler anlatılırken, Amerikan yönetiminin işkenceyi nasıl sıradan bir sorgulama yöntemi olarak gördüğünü gözler önüne seriyor.

Gerçek olayların yanısıra canlandırmalara da yer veren belgesel, taksi şoförlüğü ile ailesini geçindiren 22 yaşındaki Afgan köylüsü Dilaver hakkında... Dilaver, 5 Aralık 2002’de terrörist olduğu şüphesiyle Amerikan askerleri tarafından göz altına alınarak Bagram’a getirilir ve sorguya çekilir. Hiç bir suçla suçlanmayan Dilaver 5 gün sonra ölür. Ölüm raporunda ölüm nedeni “cinayet” olarak belirtilir.

Bush yönetiminin “Teröre karşı savaş”ın uygulamasındaki hukuki zorunlulukları nasıl göz ardı ettiğini gösteren belgesel, işkence sırasında çekilmiş resimlere, sorguya çekenlerle, onların avukatlarıyla, senatörle, insan haklarını izleme komitesi yetkilileriyle, gazetecilerle, işkence nedeniyle ölen taksi şoförü Dilaver’ın ailesiyle yapılan röpörtajlara dayanarak hazırlanmış.

Amerikan askerlerinin, sorgulamalar sırasında savaş esirlerine işkence ettikten sonra onlara insanlık dışı pozlar verdirip beraber resim çektirmelerinin haberleri, tüm dünyayı sarsmıştı. Belgesel, Afganistan’da, Bagram Hava Kuvvetleri Üssü’nde yaşanan buna benzer bir olaydan, masum bir taksi şoförünün cinayetinden yola çıkarak, ABD yönetiminin, gözaltı ve soruşturmalar sırasında şiddet, hatta işkenceye göz yumarak insan haklarını hiçe saymasını ortaya çıkarıyor.
Bir buçuk yılda tamamlanan belgeselin yönetmeni Alex Gibney, filmdeki amacını şöyle anlatıyor: Başlangıçta amaç işkence üzerine film yapmak idi... Zannetmiyorum ki bu işkence konusunda bir film. Sonuçta bu, kanunların uygulanmasındaki yozlaşma, ve ulusal değerlerdeki azalma, zayıflama ile ilgili bir film. Ve Dilaver hikayesi bunu anlatmak için etkili bir yoldu.

Ödülleri
* 2007 Tribeca Film Festivali: En İyi Uzun Metraj Belgesel
* Newport Film Festivali: En İyi Belgesel
* Chicago Film Festivali: En İyi Belgesel
* Ojai Film Festivali: En İyi Belgesel
* Gotham Ödülleri: En İyi Belgesel Adayı
* 2008 Oscar : En İyi Belgesel

ntv@ntv.com.tr