1901’den itibaren verilmeye başlanan ödülü bugüne kadar Knut Hamsun, Thomas Mann, Eugene O’Neill, Hermann Hesse, André Gide, T. S. Eliot, William Faulkner, Bertrand Russell, Ernest Hemingway, Albert Camus, John Steinbeck, Mihail Şolohov, Samuel Beckett, Pablo Neruda, Heinrich Böll, Saul Bellow, Gabriel García Márquez, Octavio Paz, José Saramago, Günter Grass, Imre Kertész, Harold Pinter gibi geniş yelpazeye yayılan birçok yazar kazandı.
Öte yandan bu ödülü kazanamamış yazarların arasında Jorge Luis Borges, Bertolt Brecht, Anton Çehov, Jacques Derrida, Aldous Huxley, James Joyce, D.H. Lawrence, Arthur Miller, Robert Musil, Vladimir Nabokov, George Orwell, Fernando Pessoa, Ezra Pound, Marcel Proust, J.D. Salinger, Leo Tolstoy, Mark Twain, Tennessee Williams, Virginia Woolf, John Fowles, Lawrence Durrell gibi birçok büyük kalemin olması Nobel Edebiyat Ödülü’nü ve genel olarak ödül sistemini sorgular hale getirmiştir.
TARTIŞILAN ÖDÜLLER
Birçok kez tartışma konusu olan Nobel Edebiyat Ödülü’nü bugüne kadar reddeden tek yazar ise ünlü Fransız varoluşçu yazar Jean-Paul Sartre. Boris Pasternak ise ödülü kazandığı halde SSCB vatandaşlığından atılacağı korkusuyla geri çevirmek zorunda kalmıştı. Ödül tarihinde tartışılan bir diğer olay ise İngiliz Devlet Adamı Winston Churchill’in bu ödülü kazanması oldu.
Nobel Edebiyat Ödülü’nü kazanan kadın yazarlar ise şu isimlerden oluşuyor; Selma Lagerlöf, Grazia Deledda, Sigrid Undset, Pearl S. Buck, Gabriela Mistral, Nelly Sachs, Nadine Gordimer, Toni Morrison, Wislawa Szymborska, Elfriede Jelinek ve Doris Lessing.
Nobel Edebiyat Ödülü’nü en genç yaşta alan yazar ise Rudyard Kipling. İngiliz sömürgeciliğinden yana tutumuyla tanınan romancı, şair ve öykü yazarı Kipling, 1907 yılında Nobel’i aldığında 42 yaşındaydı.
En uzun yaşamış Nobel Edebiyat Ödülü sahibi isim Bertrand Russell, 1970’de öldüğünde 97 yaşında idi. En genç ölen Nobel Edebiyat Ödülü sahibi ise, Fransız düşünür, romancı, deneme ve oyun yazarı Albert Camus. 1957’de ödüle layık görülen Camus, 1960’da bir trafik kazasında hayatını kaybettiğinde 46 yaşındaydı.
İki yıl önce Orhan Pamuk almıştı
 |
|
İKİ YIL ÖNCE BUGÜN
2006 yılında dünyaca ünlü pek çok şair ve yazarın arasından sıyrılan isim ise Orhan Pamuk olmuştu. Şans tanınan isimler arasında Suriyeli şair Adonis, Çek yazar Milan Kundera ile ABD’li Philip Roth’un da bulunduğu ödülü kazanan Pamuk, hem büyük bir sevinç hem de büyük tartışma yaratmıştı.
Pamuk, ödülünü kazandıktan bir süre sonra yaptığı ‘Babamın Bavulu’ başlıklı konuşmasında “Babam, gençliğinde yazar olmak istediği için yazar oldum” diye konuşmuştu.
Pamuk’tan tarihi konuşma: Babamın Bavulu
İsveç Akademisi, Orhan Pamuk’un ödülüyle ilgili “2006 Nobel Edebiyat Ödülü, kentinin romantik ruhunun izlerini sürerken, kültürlerin birbirleriyle çatışması ve örülmesi için yeni simgeler bulan Orhan Pamuk’a verilmiştir.” açıklamasını yapmıştı.
İsveç’ten Orhan Pamuk değerlendirmeleri
2008’İN GÜÇLÜ ADAYLARI
Bu yıl dünya basını ve edebiyat otoritelerinin öne çıkardığı yazar ve şairler arasında Amerikalı yazarlar Thomas Pynchon ve Don DeLillo, Suriyeli şair Adonis, Avustralyalı şair Les Murray, Japon yazar Haruki Murakami, Fransız yazar Milan Kundera, İtalyan yazar Claudio Magris gibi isimler bulunuyordu.
Foto Galeri: Nobel’in sahibi Le Clezio
Nobel Edebiyat Ödülü alan Le Clezio, daha önce “Çöl”, “Okyanus Kokusu ve Angoli Molina”, “Göçmen Yıldız”, “Ourania”, “Altın Balık” ve “Tutanak” isimli kitapları Türkiye’de yayınlanmıştı.
Le Clezio ile ilgili İstanbul Üniversitesi Fransız Dili ve Edebiyatı Bölüm Başkanı Nedret Öztokat ve Çevirmen Ayça Sezen şunları söyledi:
Nedret Öztokat
Nobel Edebiyat Ödülü’nü Le Clezio’nun alması şaşırtıcı bir sonuç değil. Le Clezio, Fransızların belki de en çok ödül alan yazarlarından bir tanesi. Çok sevilen, ciddi bir edebiyat kitlesinin izlediği, yapıtları takip edilen bir yazar. Ne yazacağı merak edilen bir yazar. Dil ve roman kurgusuyla ilgili çok ciddi çalışmaları olmuş, çok kafa yormuş bir kalem. Çok genç yaşta, 23 yaşında ‘Tutanak’ adlı romanıyla ödül kazanarak, kendisine bir okuyucu kitlesi yaratıyor ve modern insanı, modern insanın bazen amaçsızlığa varan, bazen yazgıyı sorgulayan halini, çok net bir biçimde ve yeni bir yazı tekniğiyle sunduğu için de çok beğenilyor.
Ayça Sezen
Le Clezio’nun Nobel’i alma sebeplerinden biri, dünya yazarı diyebileceğimiz yazarlardan biri olması. Ödülü almasında ‘klasik’ ve ‘basit’ olmasının da etkili olduğunu düşünüyorum. Çok derinlikli bir dili var ve yaşadığı gibi yazan bir yazar. Kitaplarında yolculuk teması ve farklı kültürlere önemli bir yer ayıran ve bu temaları izleyen bir yazar.
Nobel Edebiyat Ödülü’nden sonra 10 Ekim Cuma günü Nobel Barış Ödülü, 13 Ekim Pazartesi günü de Nobel Ekonomi Ödülü açıklanacak.
2007: Doris Lessing, İngiltere
2006: Orhan Pamuk, Türkiye
2005: Harold Pinter, İngiltere
2004: Elfriede Jelinek, Avusturya
2003: J.M. Coetzee, GüneyAfrika
2002: Imre Kertesz, Macaristan
2001: V.S. Naipaul, Trinidad doğumlu İngiliz
2000: Gao Xingjian, Çin doğumlu Fransız
1999: Guenter Grass, Almanya
1998: Jose Saramago, Portekiz
1997: Dario Fo, İtalya
1996: Wislawa Szymborska, Polanya
1995: Seamus Heaney, İrlanda
1994: Kenzaburo Oe, Japonya
1993: Toni Morrison, ABD
1992: Derek Walcott, St. Lucia
1991: Nadine Gordimer, Güney Afrika
1990: Octavio Paz, Meksika
1989: Camilo Jose Cela, İspanya
1988: Naguib Mahfouz, Mısır
1987: Joseph Brodsky, Rusya doğumlu Amerikalı
1986: Wole Soyinka, Nijerya
1985: Claude Simon, Fransa
1984: Jaroslav Seifert, Çekoslovakya
1983: William Golding, İngiltere
1982: Gabriel Garcia Marquez, Kolombiya
1981: Elias Canetti, Bulgaristan doğumlu İngiliz
1980: Czeslaw Milosz, Polonya doğumlu Amerikalı
1979: Odysseus Elytis, Yunanistan
1978: Isaac Bashevis Singer, Polonya doğumlu Amerikalı
1977: Vicente Aleixandre, İspanya
1976: Saul Bellow, Kanada doğumlu Amerikalı
1975: Eugenio Montale, İtalya
1974: Eyvind Johnson and Harry Martinson, İsveç
1973: Patrick White, İngiltere doğumlu Avustralyalı
1972: Heinrich Boell, (Batı) Almanya
1971: Pablo Neruda, Şili
1970: Alexander Solzhenitsyn, Rusya
1969: Samuel Beckett, İrlanda
1968: Yasunari Kawabata, Japonya
1967: Miguel A. Asturias, Guatemala
1966: Shmuel Y. Agnon, Polonya doğumlu İsrailli ve Nelly
Sachs, Almanya doğumlu İsveçli
1965: Mikhail Sholokhov, Rusya
1964: Jean-Paul Sartre, Fransa (ödülü reddetti)
1963: Giorgos Seferis, Yunanistan
1962: John Steinbeck, ABD
1961: Ivo Andric, Yugoslavya
1960: Saint-John Perse, Fransa
