Kurtarma paketinin getirecekleri ve muhtemel gelişmeler NTV’deki özel yayında değerlendirildi. ABD’nin attığı adımın gerekli olduğunu belirten uzmanlar, kurtarma paketinin etkilerinin zaman alacağını kaydetti. Uzmanların görüşleri şöyle:
BERKSOY: PAKET KREDİ AKIŞINI SAĞLAYACAK
Bahçeşehir Üniversitesi İşletme Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Taner Berksoy: Bu paket olmazsa olmazdı, bir acil durum operasyonu. Mali sektörde çok ciddi bir deprem var. Ancak paketin amacı onu durdurmak değil, oluşabilecek resesyonu kontrol etmek. Kredi akışı tıkanmıştı, riskli varlıklar nedeniyle kimse birbirine kredi vermiyordu. O kanalı açabilmek için böyle bir paket gerekliydi. Riskleri bir miktar azaltmış olacak ve bir miktar fonlama yaratacak; kısa sürede kredi akışını belli bir şekilde sağlayacak.
Kurtarma paketi onaylandı, dünya ‘oh’ dedi
ÜÇ-DÖRT HAFTA İÇİNDE ETKİSİNİ GÖSTERİR
Paketin işlerliğini mali sektörde göreceğiz; bu da hemen pazartesi olacak iş değil. Ama ‘sistemin riskli unsurlarını temizliyoruz’ sinyalinin verilmesi mali sistemde rahatlama yaratacak. Önümüzdeki üç-dört hafta içinde fon akışını bir miktar sağlayıp, sakinleştirebilir. Krizde dibin görüldüğünü sanmıyorum; bu gelgit bir süre daha devam edecek. ‘Mali sistem kontrol altına alındı’ izlenimi doğana kadar bu gelgit sürecek.
Kredi mekanizmasında tıkanma olursa Türkiye’de reel sektör bundan etkilenir. Bu tip çalkantı olunca sokaktaki insan kasılıyor, iç talepte daralma oluyor. 2006 Mayıs-Haziran’da tüketici tarafı ve Merkez Bankası çok abartılı reaksiyon verdi. Bu çalkantıda bizim tüketicide bir kasılma yaratacak, o bizim iç talebi yavaşlatacak. Dış talebin oluştuğu alan da daralıyor.
ARTIK CENNET YOK
Yılın üçüncü çeyreğinde büyüme oranı hızlı düşer; 2009 da elden çıktı gibi görünüyor. 2002-2007 arasında dünyada bir cennet vardı; artık o cennet yok. Önümüzdeki birkaç yıl yüzde 3-3.5 büyümeyle gideriz.
Kurtarma paketi Türkiye’den büyük
TUTARLI BİR PROGRAM GEREKLİ
Türkiye’ye fon girişinin yapısı değişti. Özel sektörün borçlanmasında muamma olan taraflar var ama paranın hepsi birden buharlaşmadı. Türkiye’de toksik varlıklar yok çünkü mali sistemimiz geri. Cari açığı da finanse ediyoruz ancak bundan sonra canlı, tempolu ekonomi görüntüsü gidecek. ‘Bize birşey olmaz’dan ziyade iyi kötü kendi içinde tutarlı makro ekonomik hedeflerin koyulması lazım. Çok hızlı bir şekilde yapılacak programın sırtını IMF’ye dayayabilmek lazım.
GÜLKAN: KİMLER ZOMBİ BELLİ DEĞİL
Stratejist Murat Gülkan: Çok acildi, bir şey yapılması lazımdı ancak en doğru hamle bu değildi. Harcadığınız paranın bir işe yaraması lazım. Kötü malları değerinin üzerinde bir fiyatla satın almak bu parayı en iyi harcamanın yolu mudur? Kısa vadede bu planın özünde 700 milyar doları kullanarak bankaların elinden daha yüksek bir fiyattan alalım mantığı var. Ancak ortada rekabeti oluşturacak miktarda mal yok. |
|
Tüm dünya büyümesinde bir yavaşlama göreceğiz ve kredi hacminin, tüm bilançoların daralma süreci devam edecek. Bu operasyonla daha derli toplu ve planlı bir bilanço küçülmesi olacak. Kimler zombi, kimler değil anlaşılmıyor. Bu operasyonun parasal unsurlarının yanı sıra acilen güveni tesis eden adımlar atılması lazım. Paketin işleyip işlememesinin bir belirleyicisi de bu olacak.
KURA BİR BASKI GÖREBİLİRİZ
Kredi krizi Türkiye’yi etkileyecekse bunun aktarım kanalının cari açığın finansmanı olacağı aşikar. Özel kesimin yurtdışından hiçbir sekte olmadan borçlandığını görüyoruz. Türkiye’de hâlâ döviz girişi var. Cari açığın finansmanının özel kesimin borçlanmasıyla gerçekleştiği artık gerçek. Kredi krizinin etkisi olursa Türkiye’de kura bir baskı görebiliriz.
Krizin hatırlattığı yıl: 1929
Türkiye’nin günü kurtarmaya yönelik çözümlerden kaçınıp sistemi sağlam tutması lazım. Büyümemiz yavaşlayacak, dünyanın sonu değil paniğe kapılmamak gerekiyor.
ŞAHİNÖZ: BİR SÜRE DAHA GELGİT YAŞARIZ
Eczacıbaşı Holding Başekonomisti Erkin Şahinöz: Bu paket sistemik krize engel olacaktır, sistemin tıkanmasına engel olacaktır. 700 milyar doları cebine koyan ABD Hazinesi konut kredilerine dayalı varlıkları satın alacak. Ancak fiyatlamaya ilişkin sıkıntı var. Sisteme yardım edecek ama kredi piyasasındaki sıkışıklığı kısa vadede gidermesi mümkün değil. Benim tahminime göre ABD ekonomisi son iki aydır resesyonda. Bence piyasalar ekonomik yavaşlamayı hatta resesyonu gördükçe belli bir süre daha gelgit yaşayacaktır.
