Çalışma araç ve gereçlerinin insanın gövde yapısına uygun düşecek biçimde düzenlenmesi, elverişli ışık, ses, havalandırma, ısı, nem gibi çalışma koşullarının sağlanması gibi konulardan oluşan ergonomi unsurlarına ocaklarda dikkat edilerek hastalıkların önlenmesi amaçlanıyor.
Kampanya kapsamında hazırlanan “Madencilikte Ergonomi” konulu çalışmada, son 20 yıldır yapılan çeşitli araştırmalarda maden işçilerinde kas-iskelet sistemi hastalıklarının oldukça yüksek seviyelerde olduğu belirtildi.
İş sağlığı ve güvenliğinin diğer alanlarında olduğu gibi ergonomide de iş sırasında ne gibi riskler oluşabileceği ve bunun insana ne gibi zararlar verebileceğinin çözümünün aranması gerektiği belirtilen çalışmada, şunlar kaydedildi:
“Ergonomi çalışmaları, ocaklardaki yaralanmaları önlemek, cisimleri kaldırma, itme ve çekme işlemleri sırasında daha az güç harcanması, kas-iskelet sistemi hastalıklarına neden olan risk faktörlerini azaltma, iş yeri verimliliğini arttırma, hastalıktan doğan sağlık harcamalarının, tazminatların ve iş günü kayıplarının önlenmesine yarar sağlamaktadır. Madencilikte ergonomi sorunları elle taşıma işleri, aydınlatma, gürültü, titreşim, hava koşulları ve psikolojik etkenler olarak sıralanmaktadır.”
ERGONOMİSİZ KOŞULLAR HASTA EDİYOR
Ağır ev tehlikeli işlerin birçoğunda olduğu gibi madencilikte elle taşıma işlerinin kas-iskelet sistemi hastalıklarının en önemli nedenleri arasında gösterildiği anlatılan çalışmada, şu görüşlere yer verildi:
“Yer altı madenleri gibi dar ve çalışma alanı kısıtlı olan yerlerde uygun taşıma ekipmanların kullanılması genellikle mümkün değildir. Bu nedenle teçhizatlar ve ekipmanlar tek kişinin taşımasına olanak sağlayacak şekilde tasarlanmalı. Araştırmalar ABD’de madenlerde rapor edilen 860 kazadan yüzde 25’inin elle taşıma neticesinde olduğunu ortaya çıkartmıştır. Ülkemizde de bu oran oldukça yüksektir. Bunun için elle taşımada madenin yapısına uygun tasarımlar şarttır.”
Çalışmada, ocaklardaki kötü aydınlatmanın düşme ve kaymalara yol açmasının yanı sıra işçilerin göz sağlığına zarar verebileceği, madenlerdeki gürültünün işitme gücü kayıplarına, ekipmanların oluşturduğu titreşimin kalp rahatsızlıkları ve bel ağrılarına, uzun süre karanlıkta çalışmanın da olumsuz psikolojik etkilere yol açtığının belirlendiği kaydedildi.
“ERGONOMİ VERİMLİLİĞİ ARTTIRIR”
Zonguldak Karaelmas Üniversitesi (ZKÜ) Mühendislik Fakültesi Maden
Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi ve Maden Mühendisleri Odası (MMO) Zonguldak Şube Başkanı Yrd. Doç. Dr. Erdoğan Kaymakçı, madenlerin çalışma koşulların zorluğu nedeniyle çeşitli hastalıklara da yol açtığını söyledi.
Bilinen pnömokonyoz gibi akciğer hastalığının yanı sıra bel ağrısı, kaslarda zedelenme ve kemik hasarları gibi işçilerde çok sayıda rahatsızlığın oluşabildiğine dikkati çeken Kaymakçı, şunları söyledi:
“Madencilik Sektöründe İş Güvenliği ve Sağlığı Kampanyası ile saptanan mevcut problemlerin çözülmesi için alınacak önlemleri ve iyileştirici faaliyetleri belirlemek ile Avrupa ülkelerindeki benzer problemlerin çözüm yollarını incelenmesi amaçlanmakta. Madencilikte elle taşıma, gürültü ve aydınlatma gibi ergonomi sorunların aşılması işçi sağlığı ve iş verimliliğini arttıracaktır.
Özellikle kas-iskelet sistemi hastalıkları madenciler arasında sık görülmektedir. İşçiler, metrelerce uzunluğundaki maden direklerini ve ağır tahkimatları ocak içerilerinde taşımakta, işleri gereği sürekli dar alanlarda duruş bozukluğuyla çalışmaktadır. Aydınlatma ve gürültü gibi diğer ergonomi eksiklikleri de önemli rahatsızlıklara yol açmaktadır.”
Madencilere yönelik ağırlık kaldırma, indirme ve yük taşıma gibi konularda vücuda doğru ve güvenli kullanma eğitimleri verilmesi gerektiğine işaret eden Kaymakçı, şunları kaydetti:
“İyi aydınlatılmış bir ocak, kazaları azaltmasını yanı sıra düşme ve kayma gibi kazaları önleyecektir. Yoğun gürültünün yaşandığı madenlerde sesi emme ve bariyerleme konusunda donanımlar kullanılmalı. Böylece işitme kayıpları yaşanmayacak. Ayrıca, titreşim için tedbirler alınmalı, uygun havalandırma koşulları sağlanmalıdır. Bu unsurlar bazı madenlerde uygun şekilde yapılırken bazıların da ihmal edilebilmektedir. Uygun ergonomi koşulları, hastalıktan doğan sağlık harcamaları, tazminatların ve iş günü kayıplarının önlenmesini sağlayacağından işletmelere büyük yarar ve verimlilik sağlayacaktır.”
