Polis bilgisayara el koyabilir mi?

NTVMSNBC konuyu uzmanlara sordu. Adli Bilişim Uzmanı Emre Civan’a göre, aynı anda birden çok adreste arama yapılması gerekirse ve birebir kopyalama işleminin 13 saate kadar sürdüğü düşünülürse, polisin bu işlemi eşzamanlı gerçekleştirmesi için tahsis edecek personel ve cihazı yok, hem de şüphelinin bu kadar uzun süre olay yerinde tutulması hukuki faydadan ziyade kişisel hak ve özgürlüklerin ihlaline yol açabilir. Civan, bilgisayarda silinen ve gizlenmiş verilerin incelenmesinin daha uzun süre alacağına da dikkat çekiyor ve kanunun “Bilgisayar yerinde incelenir” hükmü getirmediğini, dolayısıyla bilgisayarın alınıp, emniyete götürülmesinin kanuni olduğunu vurguluyor.

Her bilgisayara özel ekip mi gidecek?

Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi öğretim üyesi Yrd. Doç. Dr. Yılmaz Yazıcıoğlu, kopyalama yapılmazsa, veri sahibinin sonradan “Bu veriler benim bilgisayarımda yoktu, sonradan eklenmiş” diye itiraz edebileceğini, polisin de bunu ispatlayamayacağını ve itiraz eden şüphelinin “haklı” olacağını vurguluyor.

Yedekleme yapılmazsa, şüpheli kazanır

İstanbul Bilgi Üniversitesi Bilişim Teknolojisi Hukuku Uygulama ve Araştırma Merkezi’nin kurucu ve direktörü Yrd. Doç. Leyla Keser Berber ise, polisin kopyaladığı verilerin, bir kopyasını da veri sahibine vermesi hükmüne dikkat çekiyor. Berber, çalınan internet bankacılığı şifreleri bulunmuşken, bu şifrelerin bir kopyasının yine şebekeye verilmesinin tuhaflığına dikkat çekiyor.

Çalınan banka şifreleri bulunursa...

Tüm bu çelişkiler arasında Avukat Özgür Eralp de yasalara göre usulüne uygun arama ve el koymanın nasıl olması gerektiğini anlatıp, bilgisayar kullanıcılarının haklarını sıraladı.

Bilgisayar sahibinin hakları neler?


YASA NE DİYOR?
Konuyla ilgili Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (CMK) 134. maddesi şöyle:
Bilgisayarlarda, bilgisayar programlarında ve kütüklerinde arama, kopyalama ve elkoyma
MADDE 134.- (1) Bir suç dolayısıyla yapılan soruşturmada, başka surette delil elde etme imkânının bulunmaması halinde, Cumhuriyet savcısının istemi üzerine şüphelinin kullandığı bilgisayar ve bilgisayar programları ile bilgisayar kütüklerinde arama yapılmasına, bilgisayar kayıtlarından kopya çıkarılmasına, bu kayıtların çözülerek metin hâline getirilmesine hâkim tarafından karar verilir.

(2) Bilgisayar, bilgisayar programları ve bilgisayar kütüklerine şifrenin çözülememesinden dolayı girilememesi veya gizlenmiş bilgilere ulaşılamaması halinde çözümün yapılabilmesi ve gerekli kopyaların alınabilmesi için, bu araç ve gereçlere elkonulabilir. Şifrenin çözümünün yapılması ve gerekli kopyaların alınması halinde, elkonulan cihazlar gecikme olmaksızın iade edilir.

(3) Bilgisayar veya bilgisayar kütüklerine elkoyma işlemi sırasında, sistemdeki bütün verilerin yedeklemesi yapılır.

(4) İstemesi halinde, bu yedekten bir kopya çıkarılarak şüpheliye veya vekiline verilir ve bu husus tutanağa geçirilerek imza altına alınır.

(5) Bilgisayar veya bilgisayar kütüklerine elkoymaksızın da, sistemdeki verilerin tamamının veya bir kısmının kopyası alınabilir. Kopyası alınan veriler kâğıda yazdırılarak, bu husus tutanağa kaydedilir ve ilgililer tarafından imza altına alınır.

EMNİYET NE DİYOR?
Uzmanlar 134. maddesinin değişmesini isterken, Emniyet’ten bir yetkili de “Değişmeli” diyor ama, bu maddenin polisin standartlarının çok gerisinde kaldığı gerekçesiyle değişmesini istiyor. Emniyet yetkilisinin eleştiri ve sorulara yanıtı şöyle:

“Emniyetin mevcut prosedür içerisinde bulunan yedekleme işlemini yapmadığı, el konulan CD’lerin içine sonradan veri eklendiği, taraflara bir kopyasının verilebileceğinin söylenmesinin zorunlu olduğu iddiaları hukuktan ve bilimden uzak söylemlerden ibarettir. CMK’nın 134. maddesine göre incelenen cihazların yedeklenmesi yapılmaktadır. Bu yedeklemenin orijinalliğini muhafaza ettiğini gösteren HASH değeri hesaplaması yapılmakta ve bu tutanakla kaydedilmektedir. Taraflara verilmesi ise 134. maddenin 4. fıkrasında da açıkça belirttiği gibi “istenmesi üzerine” şartına bağlanmıştır. Alınan kopyadan taraflara verilmesi talebe bağlı bir fiildir. Şu anki haliyle bahsedilen 134. madde zaten emniyet güçlerinin incelemeler sırasında kullandığı standartların çok gerisinde kalmaktadır ve çoğu konularda eksikliği bulunmaktadır. Uluslararası standartlarda alınan kopyaların doğrulanması için elektronik imza veya elektronik mühür kullanılması, içeriği suç unsuru olan kopyaların taraflara verilmesinin engellenmesi ve bilişim suçları gibi içerisinde delil niteliğinden de öte suç aracı olarak kullanılan veri ve programların bulunduğu sistemlerin müsaderesi veya imhası gibi bir çok husus, güncellenmesi gerekli eksikliklerdir.”