Fried, “Şimdi Türkiye’nin kimlikle ilgili iç siyasi tartışmasında bir şekilde yeni bir dönem var. Türkiye’de demokrasi derinleşirken, laik, anayasal cumhuriyette dinin yerinin ne olduğu tartışılıyor. Türk kurumları şu sırada bu meseleyle ilgileniyorlar” dedi.
Türk toplumu ve siyaseti içindeki tartışma için, “bunun nasıl sonuçlanacağını bilmiyorum. Ancak Türk demokrasisinin, 20 yıl önce olduğundan çok daha derin olduğunu biliyorum. Daha önce demokrasi daha inceydi ve tuzaklar vardı. Şimdi çok daha derin bir demokrasi, daha özgür bir basın ve seçimler var. Askeri düzenin üzerinden çok uzun zaman, onyıllar geçti” ifadelerini kullandı.
ABD Dışişleri Bakanı Condoleezza Rice’ın, Amerikan-Türk Konseyi toplantısındaki konuşmasında söylediklerini hatırlatan Fried, “bizim prensip olarak şunda açık olmamız gerek. Türk demokrasisini ve bu mevcut iç tartışmanın demokrasiyle ve Türkiye’nin anayasal laik sistemiyle tutarlı bir şekilde çözülmesini destekliyoruz” dedi.
Fried, “şimdi bu prensip düzeyinde tamam. Daha ileri gitmek ve taraf olmamız gerektiğini veya daha aktif bir şekilde angaje olmamız gerektiğini önermek çok daha zor. Bu, Türkiye’de çok sıcak bir tartışma. Türkler, konuların neler olduğunu anlıyor. Biz, Türk demokrasisine verdiğimiz önemi açıkça ortaya koyduk. Rice geçen hafta büyük bir konuşma yaptı. Size şunu söyleyebilirim ki, bu sorular üzerinde çok zaman harcadık. Ne kadar konuşmalıyız? Prensiplerimizi, kuvvetli bir şekilde, Türk demokrasisini destekleyecek şekilde nasıl ifade etmeliyiz? Ve ne kadar ayrıntıya girmeliyiz? Bu zor bir şey” dedi.
Dan Fried, dinin Türk kamu hayatındaki yerinin, hem Türkiye’de, hem de Türkiye’yi yakından izleyen ABD’deki gözlemciler arasında tartışıldığına işaret etti ve bazı gözlemcilerin, “İslam’ın siyasi bir güç olarak” ortaya çıktığına inandığını, bazılarının ise bu görüşe katılmayarak durumu, “katı bir laikliğin, dinin daha fazla rol oynadığı daha demokratik bir toplumla yer değiştirmesi” olarak tanımladığını anlattı.
Fried, “Ben nihai bir yanıt veremeyeceğim. Çünkü bu Türklerin üzerinde çalıştığı bir mesele” dedi. Ancak Fried, AK Parti’nin son seçimlerde belirgin bir üstünlük kazanarak göreve geldiğini ve ülkenin AB üyeliği yönünde öncülük ettiğini hatırlattı. Fried, “AK Parti liderleri, Türkiye’nin reformlarını derinleştirme, AB’ye girme hızını ve şansını artırma çabalarından bahsediyor ve dinin kamu hayatındaki yerine ilişkin bu tartışmayı farklı bir çerçeveye koyuyor. Türk demokrasisinin derinleştiği sorgu götürmez. Ve dinle ilgili bu tartışma, Türkiye’de ateşli bir şekilde önümüzdeki günlerde de çok tartışılacak” dedi.
