ABD’den başlayan kredi krizi ve genel seçimlerin gölgesinde geçen 2007’de makroekonomik verilerde ilerleme sağlanamadı. Enflasyon hedefin iki katına çıkarken, cari açıkta artış sürdü; büyüme fren yaptı.
ABD kaynaklı kriz küresel piyasaları olumsuz etkiledi.
İSTANBUL - Ekonomi geride bıraktığımız yılı, yurtdışında mortgage piyasasında yaşanan sorunlar, petrol fiyatlarında yaşanan tırmanma, yurt içinde ise cumhurbaşkanlığı seçim süreci, genel seçimler, referandum ve terör olayları, Irak’ın kuzeyine sınır ötesi operasyon konusu gibi gelişmelerin etkisi altında geçirdi.
2007’nin 3. çeyreğinde yüzde 2 düzeyinde gerçekleşen ve düşük kalan büyümeyle, yıl sonu büyüme hızının yüzde 5’lik hedefin biraz altında kalması bekleniyor. Ancak Türkiye ekonomisi, beklenenin altında kalsa da 3. çeyrekle birlikte ’23 çeyrektir büyümesini de aralıksız sürdürmüş oldu. Enflasyonun ise yüzde 4’lük hedefin üzerinde, ancak bu yıl da tek haneli çıkması bekleniyor. İhracattaki güçlü artışlara rağmen yüksek seyreden cari açık ise bu yıl da kaygı uyandırmaya devam etti.
ENFLASYON HEDEFİ İKİYE KATLADI 2007 yılı genelinde enflasyon tek haneli rakamlarda seyretti. Enflasyon Temmuz ayında üretici fiyatlarında yüzde 2.08’e kadar, TÜFE bazında da yüzde 6.90’a kadar geriledi. Bu yıl Kasım ayında yıllık bazda ÜFE’de yüzde 5.65, TÜFE’de yüzde 8.40 artış kaydedildi. Böylece yüzde 4’lük hedefin iki katı aşılmış oldu. Geçen yıl Kasım ayında bu rakamlar sırasıyla yüzde 11.67 ve yüzde 9.86 idi. Enflasyon, 2006 yılında ise ÜFE’de yüzde 11.58, tüketicide ise yüzde 9.65 olmuştu. Enflasyon 2004 yılı içinde ÜFE’de 27 yıl 11 ay, TÜFE’de ise 32 yıl aradan sonra tek haneli rakamlara inmişti. Ekonomide 2007’nin olayları
BÜYÜME FREN YAPTI 2002 yılının ilk çeyreğinde başlayan aralıksız büyüme süreci bu yılın üçüncü çeyreğinde hız kesmiş olsa da devam etti. Üçüncü çeyrekte büyüme hızı yüzde 2 ile beklentilerin çok altında kalırken, yılın 9 ayında ise yüzde 3.8 oldu. 23 çeyrektir artı yönde seyreden büyüme hızı 2002’de yüzde 7.9, 2003’de 5.9, 2004’de yüzde 9.9, 2005’de yüzde 7.6, 2006’da da yüzde 6 olmuştu.
Sektörel bazda bakıldığında 2007 yılının 9 ayında en yüksek büyüme hızı yüzde 11.5 ile inşaat sektöründe yaşanırken, sanayi yüzde 5, ticaret yüzde 3.4 büyüdü, tarımda ise yüzde 5.6 küçülme görüldü.
TÜİK verilerine göre, Gayrı Safi Milli Hasıla (GSMH) cari fiyatlarla yılın üçüncü çeyreğinde 146 milyar 804 milyon dolar (190 milyar 990 milyon YTL), 9 ayında da 348 milyar 472 milyon dolar (468 milyar 212 milyon YTL) oldu. Geçen yıl GSMH cari fiyatlarla 399 milyar 673 milyon dolar olmuştu.
İŞSİZLİĞE YİNE ÇARE YOK İşsizlik oranı ise bu yıl Eylül ayı itibarıyla yüzde 9.3 oldu. İşsizlik oranı bu yıl Ocak’ta yüzde 11, Şubat’ta 11.4, Mart’ta 10.4, Nisan’da yüzde 9.8, Mayıs yüzde 8.9, Haziran ve Temmuz aylarında yüzde 8.8, Ağustos’ta yüzde 9.2 idi. Bu yıl Eylül ayında toplam istihdam 23 milyon 361 bin kişi, işsiz sayısı 2 milyon 405 bin kişi olarak açıklandı. Geçen yılın aynı ayında ise işsizlik oranı yüzde 9.1, toplam istihdam 23 milyon 128 bin kişi, işsiz sayısı 2 milyon 316 bin kişi olarak belirlenmişti. İşsizlik oranı geçen yıl sonu itibarıyla yüzde 9.9 olmuştu.
11 AYDA BÜTÇE AÇIĞI 9.7 MİLYAR YTL Merkezi yönetim bütçesi 2007 yılı Ocak-Kasım döneminde 9 milyar 715 milyon YTL açık verdi. Bütçe, geçen yılın aynı döneminde 64 milyon YTL fazla vermişti. Bu yıl 11 ayda merkezi yönetim bütçe giderleri 184.4 milyar YTL, merkezi yönetim bütçe gelirleri 174.7 milyar YTL, faiz dışı fazla ise 37.2 milyar YTL olarak gerçekleşti.
Geçen yılın tamamında bütçe giderleri 175.3 milyar YTL, bütçe gelirleri 171.3 milyar YTL ve bütçe açığı 3.9 milyar düzeyinde olmuştu. 2006 yılında faiz dışı fazla ise 41.9 milyar YTL idi.
İHRACAT ‘DALYA’ DEDİ 2007 yılı Ocak-Kasım döneminde ihracat 97.4 milyar dolar, ithalat 153.7 milyar dolar, dış ticaret açığı 56.3 milyar dolar, ihracatın ithalatı karşılama oranı yüzde 63.4 düzeyinde gerçekleşti. İhracatçı birlikleri kayıtlarına göre ise bu yıl Ocak-Kasım döneminde ihracat 96 milyar 529.9 milyon dolara yükseldi. Kasım sonu itibarıyla son bir yıllık ihracat da 105 milyar 280,6 milyon dolara ulaştı. 2006 yılının tamamında ise 85 milyar 142 milyon dolar ihracat, 137 milyar 32 milyon dolar ithalat yapılmış, dış ticaret açığı 51 milyar 892 milyon dolar, ihracatın ithalatı karşılama oranı yüzde 62,1 olmuştu.
CARİ AÇIK BÜYÜMEYE DEVAM ETTİ Merkez Bankası’nın açıkladığı ödemeler dengesi bilançosuna göre bu yıl Ocak-Ekim döneminde cari açık 29 milyar 65 milyon dolara ulaştı. Geçen yıl aynı dönemde, cari açık 26 milyar 768 milyon dolar idi. Geçen yılın sonunda 32 milyar 864 milyon dolar düzeyinde olan cari açığın, bu yıl sonunda 36.4 milyar dolara ulaşması bekleniyor.
BORÇLAR DA ARTTI Geçen yıl sonu itibarıyla 251.5 milyar YTL olan iç borç stoku, 2007 yılı Ekim sonu itibarıyla 257.5 milyar YTL’ye çıktı. Böylece, 10 ayda stoktaki artış yüzde 2.4 olarak hesaplandı. Türkiye’nin 2006 yılı sonunda 207.8 milyar dolar olan dış borç stoku, yüzde 9 artışla, bu yıl Haziran sonu itibariyle 226.4 milyar dolara çıktı.
MERKEZ BANKASI TEMKİNLİ DAVRANDI 2007 yılında devlet iç borçlanma senetlerinin faiz oranları yüzde 15 ile yüzde 22 arasında değişirken, bankaların mevduat faizleri ise yıl sonu itibariyle yüzde 10 ile yüzde 17.50 arasında seyretti.
Merkez Bankası faiz oranlarında yıl boyunca temkinli tutum sürdürülürken, Para Politikası Kurulu 13 Aralık’ta yaptığı yılın son toplantısında kısa vadeli faiz oranlarını 0.50-0.75 puan düşürdü. Banka, Eylül ayında da 14 aylık aranın ardından kısa vadeli faiz oranlarını 0.25 puan indirmişti. Kurul son toplantısında, gecelik borçlanma faizini yüzde 16.25’ten 15.75’e, borç verme faiz oranını da yüzde 20.75’ten yüzde 20’ye çekti.
ÖZELLEŞTİRMEDEN 7.7 MİLYAR DOLAR 2007 yılında elde edilen özelleştirme geliri, onay ve imza aşamasında olanlar dahil 7 milyar 754.2 milyon dolar oldu. 2006 yılında ise 8 milyar 96.2 milyon dolar gelir elde edilmişti.
Bu yıl içinde yapılan toplam 2 milyar 298.5 milyon dolarlık blok satışlarda Mersin Limanı, Karayolları Genel Müdürlüğü’nün İstanbul Levent’teki arsası ile Emekli Sandığı mülkiyetindeki Bursa Çelik Palas Oteli, THY-USAŞ (yüzde 64 hissesi) ön plana çıktı.
2007’de gerçekleştirilen tek halka arz ise Mayıs ayındaki 1 milyar 838.6 milyon dolarlık Halk Bankası arzı oldu. İMKB’de yapılan satışların toplamı ise 96,2 milyon dolar düzeyinde gerçekleşti. Böylece, 2007’de satış devir işlemi tamamlanan özelleştirme uygulamalarından toplam 4 milyar 233.4 milyon dolar gelir elde edildi.
İhalesi tamamlanan onay veya sözleşmesi imza aşamasında olan projelerin toplam tutarı 3 milyar 520,8 milyar dolar olurken, bunlar arasında 2 milyar 40 milyon dolarlık satış bedeliyle Petkim en büyük tutarı oluşturuyor. Petkim’i 1 milyar 275 milyon dolarla İzmir Limanı, 195,3 milyon dolarla da Derince Limanı izliyor.
