Tiyatrocular: İhaleyle sanatçı alınamaz

“TİYATRO SANATÇISINA KALDIRIM TAŞI MUAMELESİ...”
Uluslararası Tiyatro Eleştirmenleri Birliği Türkiye Merkezi Başkanı Üstün Akmen, 168 sanatçı ve teknik elemanı kapsayan ihalesini, “saçmalık ötesi siyasi soytarılık” sözleriyle değerlendirdi. Tiyatro sanatçısını böylesine aşağılamaya kimsenin hakkı olmadığını söyleyen olarak Akmen, böyle bir uygulamanın yeryüzünde “eşi menendi olmadığını” belirterek, “Tiyatro sanatçısına kaldırım taşı muamelesi yapanların boyunları, günü gelir o sanatçıların göz külhanları altında ezilir” dedi.

İstanbul Büyükşehir Belediyesi’nin internet sitesi ibb.gov.tr‘de ihaleyle alınacak sanatçıların özellikleri şöyle sıralanıyor:
“İhale konusu işin yerine getirilmesinde idarece çalıştırılması öngörülen personelin sayı ve nitelikleri aşağıda belirtildiği gibidir. Öngörülen Personel: 35 adet Yardımcı Oyuncu (Konservatuar Mezunu), 25 adet Figüran Oyuncu (En az İlkokul Mezunu), 20 adet Özel Nitelikli (Dansçı, Enstrüman vs.) Sanatçı (Dans, Enstrüman vb. becerisi olan), 5 adet Oyuncu (Tiyatro çevrsince tanınmış ve kabul görmüş istisnai roller için), 9 adet Halkla İlişkiler Uzmanı (Üniversite Mezunu, Bayan), 16 adet Yer Gösterici (Üniversite Öğrencisi, 8 Bayan, 8 Erkek), 9 adet Efektör (Meslek Lisesi Mezunu (Elektrik, Elektronik vb.)), 8 adet Işıkçı (Meslek Lisesi Mezunu (Elektrik, Elektronik vb.)), 8 adet Terzi (Meslek Lisesi İlgili Bölüm Mezunu), 5 adet Kuaför (Meslek Lisesi veya Dengi Okul Mezunu), 2 adet Marangoz (Meslek Lisesi Marangozluk Bölümü Mezunu), 2 adet Kunduracı (Meslek Lisesi veya Dengi Okul Mezunu), 5 adet Dekor Kostüm Realizatörü (Akademi Mezunu (Resim, Heykel vb.)), 10 adet Sahne Teknisyeni (Meslek Lisesi veya Dengi Okul Mezunu), 7 adet Aksesuarcı (Meslek Lisesi veya Dengi Okul Mezunu), 2 adet Uzman Pedagog (Üniversite Mezunu) olmak üzere toplam 168 adet personel”.
Belediye: Tiyatrodaki ihale yanlış anlaşıldı

Haşmet Zeybek: Şehir Tiyatrosu Sanatçıları Derneği (İŞTİSAN) Başkanı

SANATÇILARIN ÜZERİNDE GRİ TERÖR UYGULANIYOR
Önce tiyatro binaları yıkılacak diye başlandı. Bedevi kültürü tiyatrodan anlamadığını açıkça söylemeyerek ikili oynuyor. Sanatçıların üzerinde gri terör uygulanıyor.
Ateşle oynuyorlar, Şehir Tiyatroları giderse, dil gider, dil giderse de vatan. Sürekli emrivakiyle yönetiliyoruz. Tepkisiz kalmayacağız.

OYUNCU ALIMI, SİYASİ OYUNLARIN DIŞINDA TUTULMALI
Aldığı parayı hak eden tek kurumuz. Yeni uygulamayla yıllardır kadroya girmek için hazırlanan oyuncuların özlük hakları gasp ediliyor. Oyuncu alımı, siyasi oyunların dışında tutulmalı. Bize oyuncu üç kaynaktan gelir. Adı duyulmuş, diyelim Şener Şen gibi bir oyuncu bize başvurur, alırız. Veya çocuk tiyatrolarından gelirler. Konservatuarı bitiren öğrenciler yövmiyeli kadroya girerler. Eğitimini almış olsalar dahi oyuncular 5-10 yıl çalışıp elendikten sonra kadroya alınırlar. Oyuncu alımı, siyasi oyunların dışında tutulmalı.

Mazlum Kiper: (Şehir Tiyatroları Sanatçısı ve Eski Genel Sanat Yönetmeni)

BÖYLE BİR ŞEY GÖRMEDİM
Uzun yıllar Avrupa’da çalıştım, halen de bir takım tiyatrolarla ilişkimiz var, böyle bir şeye rastlamadım. Böyle bir şey ne Türkiye’de ne de başka yerde görmedim. İhaleyle her şey alınabilir de, ihaleyle sanatçı alınabileceği düşüncesi biraz tuhaf geliyor. Bunu neye istinaden yaptıklarını anlamış değilim. Böyle bir şey olamaz.
Bizim ait olduğumuz İstanbul Şehir Tiyatrosu, 94 yılını bugüne kadar ihalesiz getirdi. Yetiştirdiği insanlarla bugüne geldi.

Bunu kim değerlendirecek, bunu değerlendirebilecek insan olduğunu da sanmıyorum. Sonuçta bir oyun bile siz ne kadar iyi hazırlanırsanız hazırlanın, seyircinin karşısına çıkıyor ve çok iyi hazırlandığını düşündüğünüz bir oyun tutmayabiliyor. Tutmaz dediğiniz bir oyun da kapalı gişe oynayabiliyor. Bunu değerlendirebilecek bir merci yok, Bu ancak şunu getirir: Ünlü insanları alırız, öbürlerine üç-beş kuruş veririz, onlar da yanında oynar havasını getirir.

Sonuçta biz yıllarımızı vererek bir noktaya geliyoruz. Şehir Tiyatrolarında 80’i yevmiyeli olmak üzere yaklaşık 250 oyuncu ve rejisör var. Bugüne kadar böyle bir şey olmadı. Bizde oyuncular ya alaylıdır; babadan oğula, usta-çırak ilişkisiyle yetişmiştir. Ya da konservatuarlarda mezun olanlar vardır. Beni o alırsa olur, bu almazsa olmaz gibi bir düşünceyle bir oyuncu veya yönetmen yetişemez, gelişemez. İhale, para işin içine girince bir çok alanda olduğu gibi iş ucuzlayabilir.

Orhan Alkaya: (Yönetmen- Şehir Tiyatroları Yönetim Kurulu Üyesi)

KANUNLAR ÇIKARILIRKEN İSTİSNALAR GÖZETİLMEMİŞ
Yönetim kurulu olarak bu ihaleyle ilgili önümüze herhangi bir ayrıntı gelmedi. Meşhur tabirle ben de konuyu basından öğrendim. 5018 sayılı Kamu Personeli Yasası’nın Şehir tiyatrolarında düz uygulamasının yol açtığı pek çok sorundan biri de bu. Bu kanunlar çıkarılırken istisnalar gözetilmemiş. Tiyatroların son derece özerk çalışma koşullarıyla ilgili herhangi bir gözetmede bulunulmamış. Devlet üniversiteleri de bizimle benzer sorunları yaşıyor. Tiyatro gibi, üniversite, akademi gibi son derece özel bir takım alanların koşullarının gözetilmemesinin yarattığı sorunları yaşıyoruz. Özel yasalarla koruma altına alınması, mutlaka istisnai koşulların gözetilmesi gerekiyor ki, bu tür sorunlar yaşanmasın. Bir sanat kurumunun var edici koşulları ortadan kalkma tehlikesiyle karşılaşılmasın.

ŞEHİR TİYATROLARI YASASI ÇIKARTILMALI
2006’dan bu yana katma bütçeden çıkartılıp genel bütçeye geçirildiğimizden, kurumsal özerkliğimizin teminatını yitirdiğimiz iki yıldan bu yana benzer pek çok sorun yaşadık ve yaşamaya da devam ediyoruz. Sorunlara teker teker bakmak yeterli gelmiyor. Artık şehir tiyatrolarının hızlı bir ara formülle katma bütçeye geri döndürülmesi ve bir şehir tiyatroları yasasının çıkartılması gerekiyor. Batıda bu tür kurumların kendi özel yasaları vardır. Şehir Tiyatroları dediğimiz zaman Cumhuriyet’ten önce kurulmuş ve şu anda da var olan iki kurumdan birinden söz ediyoruz. Bu kadar köklü bir kurumlar, aynı zamanda kendi gelenekleriyle var olan kurumlardır. Mezbahalar müdürlüğünde kılıç yapımı ustasına ihtiyacınız olmaz. Dolayısıyla bu tür özel alanları özel yasalarla düzenlemek gerekiyor. Aksi takdirde bu kurumlar asıl işlevlerini yerine getiremez. Bu kurumların bu kanunlarla yönetilemeyeceğini, bir sanat kurumunun niteliklerine uygun yönetim modelinin ne olması gerektiğini, Şehir tiyatrosunun özerk olması gerektiğini anlatmaya devam edeceğiz.