Raporda, 1985-2007 yılları arasında 29.9 milyar dolarlık varlığın özelleştirildiği Türkiye’de, özelleştirme uygulamalarına karşı, çoğunluğu çalışanlar tarafından olmak üzere 7 bin 400 dava açıldığı belirtildi. Açılan bu davaların 4 bininin halen sürdüğü ifade edildi.
Devam eden davaların ana başlıkları, arsa spekülasyonu, rant yaratma, görevi ihmal, görevi kötüye kullanma, kamu kaynaklarına zarar verme, tekel ve kartel oluşturma, haksız rekabet ortamı yaratma ve vergi kaybı olarak sıralanıyor.
İSMMMO Başkanı ve Türkiye Serbest Muhasebeci, Mali Müşavirler ve Yeminli Mali Müşavirler Odaları Birliği (TÜRMOB) Genel Başkan Yardımcısı Yahya Arıkan rapordaki değerlendirmesinde, 1980’lerde “verimlilik artışı ve zarar eden KİT’lerin elden çıkarılması söylemiyle belleklere yerleşen özelleştirmenin karlı KİT’lere de yönelmesi ve gerekçelerin anlatılamaması” nedeniyle toplumda kuşkulara neden olduğunu belirtti.
18.1 MİLYAR DOLARI BLOK SATIŞ
Rapora göre, incelenen dönemdeki özelleştirmelerin 18.1 milyar doları blok satış, 4.7 milyar doları tesis ve varlık satışı, 5.1 milyar doları halka arz, 1.2 milyar doları borsa, 4.3 milyon doları yarım kalmış tesislerin satışı, 565 milyon doları ise bedelli devirler yoluyla gerçekleştirildi.
Önümüzdeki yıla yönelik özelleştirme takvimi hakkında da bilgi verilen raporda, Türk Telekom’un kamunun elinde kalan hisselerinin yüzde 15 ila 25’lik bir kısmı ile Ziraat Bankası ve Türk Havayolları’nın (THY) kamu hisselerinin bir bölümünün Borsada halka arz edilmesinin beklendiği kaydedildi.
Buna göre, Halkbank, halen ihale süreci devam eden Tekel Sigara, elektrik dağıtım özelleştirmeleri, köprü ve otoyolların işletme hakkı devri gibi uygulamalar ile yıl içinde 11,8 milyar dolarlık bir özelleştirme geliri hedefleniyor.
Ancak rapora göre, özelleştirilmesi gündemde olan Ziraat ve Halkbank bugün için Hazine’ye en çok kaynak aktaran kurumlar arasında yer alıyor. 2006 yılında Halkbank’tan elde edilen temettü 297 milyon YTL iken, 2007’nin ilk 9 ayında Ziraat Bankası Hazine’ye 1,5 milyar YTL’lik temettü aktarmış bulunuyor.
EN BAŞARISIZ İHALELER
Rapora göre, 1985-2007 yılları arasında Özelleştirme İdaresi Başkanlığı’nın gerçekleştirdiği en başarısız ihaleler, SEK, Yem-Sanayi, Orman Ürünleri Sanayi A.Ş. (ORÜS) ile Sümerbank oldu.
1996 ile 1999 yılları arasında ORÜS’ün 20 işletmesi satılırken, özelleştirme öncesinde 2 bin 342 çalışanı bulunan bu işletmelerin çalışan sayısı özelleştirmeler sonrasında 261’e düştü ve 20 işletmenin 15’i tamamen kapatıldı.
