İlkiz ve Acarer’in değerlendirmesi tam metin

Oğuz Haksever: Sayın Acarer hangi gerekçeyle yola çıkıldı öncelikle bunu sormak istiyorum.

Tayfun Acarer: Hatırlarsanız bu konuyla ilgili uzunca zamandır basında da yer alan bir çok olay vardı. En önemlisi ise çocuk pornosu çocukların istismarıyla ilgiliydi. Ama diğer saymış olduğunuz 8 maddede de Türkiye’de ciddi sıkıntılar vardı. Tabi bu arada özellikle belirtmek istediğim bir husus da; bu konu sadece Türkiye’deki bir sıkıntı değil Avrupa Birliği’nde de bu konuyla ilgili bir çalışma grubu kuruldu hatta bizden de bu gruba dahil olmamız istendi.

Oğuz Haksever: Aslında çocukların cinsel istismarı hiç tartışma konusu değil zaten. Ancak müstehcenlikle ilgili ‘neye göre müstehcenlik’ ve ayrıca ‘bazı suçlar neden burada mesela sayılmadı’ diye itirazlar var. Sayın Fikret İlkiz genel olarak yasayı nasıl değerlendiriyorsunuz?

Fikret İlkiz: Şimdi bu kanun niçin çıkarıldı, sorusuna yanıt vereyim. Gerçekten yasanın çıkarıldığı zamanda ortaya atılan çocuk pornografisi abartılarak kamuoyunda tartışıldı. Oysa bu arada Adalet Bakanlığı tarafından hazırlanmış olan ve yaklaşık 1.5 yılı alan bir kanun tasarısı vardı. Birden bire Adalet Bakanlığı’nın hazırlamış olduğu tasarıdan vazgeçilerek sadece bu yasada geçen ve katalog suçu olarak tabir ettiğimiz saydığını suçlarla ilgili olan bu tasarı kanunlaştı. Oysa bu kanun internet ortamındaki yayınlarla ilgili olan bir kanun olarak değerlendirilemez. İnternet ortamındaki bazı suçlarla ilgili kabul edilmiş kanun olarak değerlendirilmesi gerekir. Onun için Adalet Bakanlığı tarafından hazırlanmış olan tasarıyı gündeme alıp en azından bu kanunun yasalaşması için bir tartışma yapmış olsaydık o zaman internet ortamında yapılan yayınlarla ilgili olan daha doğru daha düzgün daha iyi bir kanuna sahip olurduk. Oysa şimdi sadece sayılan suçlarla ilgili -belki sadece sayılan suçlarla ilgili kalmayabilir- bir yasayla karşı karşıyayız ve bunların dışında bir uygulama belki de yapılmaması gerekir.

Oğuz Haksever: Peki Sayın Tayfun Acarer, şunu sormak istiyorum. Mesela ırkçılık neden bu suçlar arasında sayılmıyor. O da bir çok ülkeı internet aracılığıyla işlenen ırkçılığı, başka bir takım etnik gruplara düşmanlığı, onlara karşı şiddete yönlendirici yayınları önlemeye çalışıyor.

Tayfun Acarer: Benim işin hukuksal ve yasama tarafına ilişkin fikir yürütmem söz konusu olamaz. Sadece yasamayla kurumuma verilmiş olan görevi yürütmekle yükümlüyüm. Ancak belki de bu geçiş aşaması için çok da olumlu olmuştur. Çünkü sadece işin hukuksal mevzuat tarafının yanında buna ilişkin teknik altyapının tesis edilmesi, personelinin temin edilmesi, bu personelim yetişmesi ve tecrübe sahibi olması açısından çok olumlu bir harekettir, diye düşünüyorum.

Oğuz Haksever: O zaman süreç nasıl işleyecek efendim işin teknik boyutundan gidelim sizinle. Yani bazı internet siteleri nasıl engellenecek?

Tayfun Acarer: Bildiğiniz gibi bu tür yayınların neredeyse tamamı genelde yurtdışı kaynaklı. Buna ilişkin uluslararası filtreleme programları kullanılarak kanun çerçevesinde sayılmış olan bu 8 tane husus incelemeye tabi tutulacak. Bu arada ihbarlarda alınacak ve bu ihbarlar değerlendirilerek kaynağından kesme yoluyla bu yayınlar engellenecek. Bu konuda TTnet ve internet servis sağlayıcılarla da ilişki halinde bu süreç tamamlanacak.

Fikret İlkiz: Tabi açıklandı nasıl yapılacağı konusu ve bunun bir başlangıç olduğu söylendi ama keşke bu başlangıç daha kapsamlı bir kanunla gerçekleşmiş olsaydı. Öncelikle TCK’nın tanımlar bölümüne baktığınız zaman söylediğinizi karşılayacak nitelikte bir düzenleme var. Yani genel bir kanun var ve internet ortamındaki yayınlarda bu anlamda basın yayın fiili olarak kabul ediliyor. Şimdi burada erişim sağlayıcılara ve ayrıca da içerik sağlayıcılara çok önemli görevler düşüyor. Sayılan bu TCK’nın ilgili maddeleri ve Atatürk’le ilgili olan kanun bakımından mümkün olduğunca yayın yapmayacaklar. Eğer yaparlarsa o zaman soruşturma aşamasında cumhuriyet savcısı, kovuşturma aşamasında mahkeme kararıyla erişimin engellenmesi mümkün hale gelecek. Ki görev sayın kurulda olacak ve onlarda bazen iki suçla ilgili olmak üzere harekete geçecek. Dolayısıyla işleyiş bu şekilde gerçekleşecek ve erişimin engellenme si bundan böyle savcılık kararıyla mahkeme kararı tarafından onaylanacak mahkeme kararıyla ve kumrun kullandığı teknik argümanla sayfalarda o erişimin engellenmesi gerçekleşmiş olacak. Ama dediğim gibi sadece bu suçlarla ilgili olmak üzere gerçekleştirilmesi gerekiyor. Eğer bunun çerçevesi genişletilirse bu kez bizim karşımıza gerçekten bu ortamda bir kaosla karşı karşıya kalınması mümkün olacak.

Oğuz Haksever: Sayın Acarer bir çok bu merak ediliyor. Biliyorsunuz malum bir takım platformlar var blog diyorlar. Orada bir takım insanlar kendi köşelerini açıyorlar internet sitesinde ve yazılarını ve yaptıkları işleri koyuyorlar. Şimdi orada ayrım nasıl olacak? Diyelim ki onların içerisinden bir tane blog da böylesine bir suç saptandı, bütün o site mi engellenecek?

Tayfun Acarer: Hayır özellikle o bloğun engellenmesi öncelikle istenecek. Bu konuda da daha önceki uygulamalara baktığımızda ciddi bir sorunla karşılaşmadık. Yani sadece bu kanun kapsamına giren blogların engellenmesi esastır.

Oğuz Haksever: Sayın Fikret İlkiz, müstehcenlik ve çocuk istismarı konusunda hiç şüphe yok ama doğrudan engelleme yetkisi olduğu için müstehcenlikte fikir özgürlüğünü nasıl bir araya getirebiliriz ne dersiniz?

Fikret İlkiz: Şimdi ben ciddi sorunlarla karşılaşılmadı görüşüne hiç katılmıyorum. Çok ciddi sorunlarla karşılaşıldı. Yani zararlı içeriğin web sayfasından çıkarılması ve o içeriğin önlenmesi farklıdır, herhangi bir web sitesine erişimin engellenmesi farklı bir kavramdır. Siz web sitesindeki bir zararlı içerikten dolayı web sitesini kapatırsanız bu ifade özgürlüğünün ihlali anlamına gelir.

Eğer erişimin engellenmesi bundan böyle bu şekilde sağlanacaksa: Bundan sonra örneğin müstehcenlik fiili bakımından kurulun kendi dünya görüşüne göre müstehcen gördüğü her erişimi engelleme hakları var. O halde onlar karar verecekler. O halde size göre müstehcen olan bana göre olmayan herhangi bir konuda, internet ortamındaki yayınlar bakımından resmi müstehcenlik görüşüne uygun olarak belirlemek zorunda kalacağız. İşte bu noktada yargılamayı gerektiren bir konuda öncelikle internet ortamında işlendiğinden dolayı suç olarak görüp suça karine olarak kabul ederek erişimi engellerseniz yargılamayı gerektiren bir fiilin baştan engellenmesi, erişimin engellenmesi, zararlı içeriği engelleyeceğiz derken blogların veya web sitelerinin engellenmesi, açıkça sansür tartışmalarını başlatacaktır.

Oğuz Haksever: Sayın Acarer sizinle teknik boyutta sizinle gitmeye gayret gösteriyoruz ama sayın İlkiz’in söylediklerinden şöyle bir sonuç çıkarılabilir; yani neyin müstehcen olduğuna neyin olmadığına sizler karar vermiş oluyorsunuz öyle mi?

Tayfun Acarer: Tabi bu konuyla ilgili kamu kuruluşlarında yönetmelikler çerçevesinde hareket edilir. Yoksa oradaki görevli kişilerin çalışan personelim kişisel kanaatleri hiç bir zaman esas olmayacaktır.

Oğuz Haksever: Bunun gibi yönetmelikler var mı gerçekten ne müstehcendir ne değildir, diye?

Tayfun Acarer: Özellikle ben işin tabi teknik tarafına bakıyorum bu konuyla ilgili bir takım yönetmelikler hazırlanması istenmişti bu yönetmeliklerde tamamlandı ona göre işlem yapılacak.

Oğuz Haksever: Sayın İlkiz, hiç alakası olmayan bir konuda müstehcendir diye engellenebilir mi yani öyle bir şey olur mu?

Fikret İlkiz: Şöyle bir örnek vereyim iki tane yönetmelik çıktı gerçekten. Bunlardan bir tanesi internet ortamındaki yayınlarla ilgili olmak üzere toplu kullanım sağlayıcıları yani internet kafe dediğimiz ve nasıl yönetileceği kimlerin sorumlu olacağı konusundaki 1 Kasım 2007 tarihinde resmi gazetede yayınlanan bir yönetmelik.

Ve bir de sorumlulukları belirleyen 24 Ekim 2007 tarihli bir yönetmelik var. Dolayısıyla şimdi bu yönetmeliklerin içerisinde neyin müstehcen olup neyin olamayacağı konusundaki kriterler sayılmaz. Zaten bu kriterleri bu yönetmelikle bu şekilde belirleyemezsiniz. Benim üzerinde durduğum konu herhangi bir biçimde kanuna bağlı olarak ya da yönetmeliğe bağlı olarak yargılamayı gerektiren bir fiilden dolayı önceden karar vermenin, ifade özgürlüğü tartışmasında sorun yaratacağı konusudur. Yoksa şimdi siz hatırlayın muzur kurulu hala vardır. Şimdi hangi yayınların halkın ar ve hayal duygularını inciten yayınlar olduğu konusunda da kararlar vermiştir.

Müstehcenlik dediğiniz andan itibaren, bu fiilden kaynaklanan görüntünün, anlatımın yani neyin müstehcen olup olmadığı, -herhangi bir şekilde bir yargılamayı gerektiriyorsa- yargılamayı gerektiren bir fiili yönetmelikle belirleyemezsiniz. Daha doğrusu isterseniz belirlersiniz ama bu belirleme kanuna vu hukuka aykırı olur. İsteseniz de istemeseniz de kurul olarak görev yaparken örneğin internet ortamında yayınlanan herhangi bir görüntünün veya anlatımın müstehcen olup olmadığına karar vereceksiniz.

Yani tartışmadığımız bir konu var çocuklar ve pornografi. Şimdi iki fiil yan yana geldiği andan itibaren buna karar vermek genel kabul anlamında çok daha kolaydır. Ama müstehcenlik konusu da bundan farklı değildir bu konuda da karar ve örnek önemlidir. O halde başlangıçta bu şekilde bir fiilin tartışmasını yapmak eğer Türkiye’nin kurullar anlamında yaşadıkları örnekleri göz önünde tutarsanız bir hayli tartışmalı bir ortam yaratırsınız.

Oğuz Haksever: Sayın Acarer son söz sizin. İşin teknik boyutuyla söyleyecekleriniz alıyoruz buyurun.

Tayfun Acarer: Çıkartılan yönetmeliklerden bir tanesi Fikret beyin dediği gibi bu tolu internet sağlayıcılarıyla ilgili yönetmelik. Biliyorsunuz bu internet kafe olarak tanımlanan ve gerçektende bir takım sıkıntıların yaşandığı bir konu. Bununla ilgili biz özellikle bu kanun çerçevesinde ki 8 maddeyle ilgili filtrelemelerde istendi. Ben sayın Fikret Bey gibi fazla karamsar değilim bu konuda sadece bir ihtiyaç olarak ortaya çıkmıştı. Ve gerekli altyapı ve personel temini olduktan sonra bu konudaki sürecin çok sağlıklı bir şekilde işleyeceğine inanıyorum.