ADL soykırım kararında geri adım attı

ABD’deki en önemli Yahudi kuruluşlarından ADL’nin 1915 olaylarını soykırım olarak nitelendirmesi, İsrail-Türkiye ilişkilerini hareketlendirdi. İsrail Cumhurbaşkanı Şimon Peres, Başbakan Erdoğan’ı telefonla aradı.

Görüşmede İsrail Cumhurbaşkanı Peres, Türkiye ile ilişkilerine büyük önem verdiklerini söyledi. Dışişleri Bakanı Abdullah Gül de, İsrail’in Ankara Büyükelçisi Pinhas Avivi ile biraraya geldi.
Gül, kararın bedelinin ağır olacağını bildirdi.

Avivi’nin Ankara’nın rahatsızlığını Tel Aviv’e bildirmesi üzerine İsrail Cumhurbaşkanı Şimon Peres, Başbakan Erdoğan’ı telefonla aradı. Peres, Türkiye ile iyi ilişkilere büyük önem verdiklerini söyledi.

İsrail Büyükelçiliği’nden yapılan açıklamada da, konunun Türkler ve Ermeniler arasında siyasi bir tartışmaya dönüştüğü, İsrail Hükümetinin 1915 olaylarına bir tanımlama getirilmemesi ya da taraf tutulmaması görüşünde olduğu belirtilmişti.

VE ADL’DEN YENİ AÇIKLAMA
Tepkiler üzerine ADL’den yeni bir açıklama yapıldı. ADL Ulusal Başkanı Glen Lewy ve Ulusal Direktörü Abraham Foxman’in imzalarıyla yayınlanan açıklamada, “iki ülke arasındaki geniş görüş ayrılıklarının çözülmesine katkı için, Türkiye’nın yakın zamanlarda çeşitli defalar önerdiği ortak komisyon kurulmasına, Ermenistan’ın olumlu cevap vermesini sağlayacak bir atmosferi oluşturacak adımları cesaretlendirmeliyiz” denildi.

Bu konunun, ABD Kongresi gibi bir foruma bırakılmasının uygun olmadığı belirtilen ADL’nin açıklamasında, birçok tanınmış tarihçi, insan hakları savunucusu ve dünya liderinin, bilgi, tecrübe ve yargı yeteneklerini böyle bir konuya ayırabileceğine inanıldığı, ADL’in de, böyle ortamın hazırlanmasına katkıya hazır olduğu kaydedildi.

ADL açıklamasında, Nobel ödüllü Yahudi profesör Elie Wiesel’in, geçen aylarda uzlaşma için Türkiye ve Ermenistan’a somut adımlar önerdiği ifade edilerek,şimdi de Wiesel’in, iki toplumun ortak tarihinin incelenmesi için Türk ve Ermeni uzmanların bir araya gelebileceği bir kurumun oluşturulmasını destekleyeceği dile getirildi.

Açıklamada, birçok tarihçinin 1915 olaylarını “soykırım” olarak nitelediği iddia edilerek, ancak bu konunun akademik olarak daha fazla araştırılabileceği kaydedildi.

ADL açıklamasının sonunda, “ADL ve Amerikan Yahudi toplumu, Türkiye ve Ermenistan’in bunu gerçekleştirmesi yönündeki çabaları desteklemeyedikkatini odaklamalı” denildi.

Foxman imzasıyla Salı günü yayımlanan açıklamada ADL’in, 1915 olaylarının “soykırım” olduğu kanısına vardığı dile getirilmiş, ancak bu konuda Kongre’dentasarılar geçirilmesi yönündeki çabalara ADL’in karşı çıkmaya devam edeceği kaydedilmişti.

AJC: SORUNU TARAFLAR ÇÖZMELİ
Öte yandan Amerikan Yahudi Komitesi (AJC) adlı başka bir Yahudi kuruluşunun icra direktörü David Harris, teşkilatın internet sitesinde yayımlanan makalesinde, Yahudi toplumunun, “tarihi gerçekleri koruması gerektiğini” yazdı.

Harris, 1993’te “Yahudi Soykırımının İnkarı” adlı bir kitap yazan AJC uzmanlarından Kenneth Stern’in, “Ermeni soykırımının, tartışılabilir bir konu veya eski tarih olarak kabul edilmesi, Yahudi soykırımının inkarına karşı çıkanlar için iyi bir pozisyon değil” dediğine işaret ederek, Stern’in haklı olduğu görüşünü ileri sürdü.

Buna karşılık Harris, konu hakkında AJC adına bir hükümde bulunmadı.

AJC’nin iletişim direktörü Kenneth Bandler ise, Jerusalem Post gazetesine açıklamasında, “daha önce de söylediğimiz gibi bu konu, en iyi şekilde üçüncü taraflarca değil, ilgili taraflarca (Türkiye ve Ermenistan) çözülebilir. ABD devletinin bir kolunun (Kongre’nin), ‘soykırım’ ilan eden bir tasarıyla buna karışması yararlı olmaz” dedi.