Prof. Sakmar: Karar Patrikhane’yi etkilemez

Fener Rum Patrikhanesi Avukatı ve Galatasaray Üniversitesi Uluslararası Özel Hukuk öğretim üyesi Prof. Ata Sakmar, Yargıtay 4. Ceza Dairesi’nin kararını NTVMSNBC için yorumladı.

Kararı nasıl değerlendiriyorsunuz?
Yargıtay kararında olayla ilgili olarak ve olay ölçüsünde bir değerlendirme yapmış. Patrikhane’nin hukuki durumunu Lozan Antlaşması’nın hazırlık müzakerelerine göre değerlendirme yapmış. Burada gözden kaçan husus, olayın bir hukuki, bir de dini yönü var. Hukuki yönü bir hayli müphem, Türkiye Cumhuriyeti’nin yaklaşımı burada ifade edilmiş. Yani “Lozan Antlaşması’nda yer almamakla beraber, müzakerelerde konuşuldu, bundan böyle siyasi veya idari konularda bir imtiyaza sahip olmayacaklar yalnız dini konularda faaliyet gösterecekler” diye bir söz aldık diyorlar. Aslında bu bir tez; TC’nin uzun yıllardan beri kabul ettiği, ısrarla savunduğu tez bu.
Yargıtay: Patrikhane ekümenik olamaz

Bu tez daha önce yargı kararı olarak çıktı mı?
Bundan önceki mahkeme kararlarında ekümeniklikle ilgili bir şeye ben rastlamadım. Tüzel kişilikle ilgili olarak enterasan durumlar var. Yani Türk mahkemelerinin Patrikhane aleyhine dava açılabileceği kabul ediliyor ama Patrikhane’nin dava açabileceği kabul edilmiyor. Ortada böyle çelişkili bir durum da var. Bu hukiki konu işin siyasi boyutu nedeniyle yeterince tartışılmamış, yeterince değerlendirilmemiş, yeterince net bir açıklığa kavuşturulmamış. TC hükümetlerinin getirmiş olduğu bir yaklaşım var, bu yaklaşım güçlü bir tezle yıkılmamış.

Karar Patrikhane tarafından nasıl karşılanır, ne anlama gelir?
Bu karar Patrikhane’yi herhangi bir şekilde etkilemez. Çünkü, Patrikhane’ye doğrudan doğruya bağlı olan 8-10 milyon Ortodoks var. Bunların büyük çoğunluğu Amerika’da yaşıyor. Dolayısıyla bunlara bağlı binlerce kilise var. Bunların tayinleri, azilleri, yapacakları işler, okuyacakları dualar, kendi meclisinde yapılır. Bu da dini bir konu olduğu için benim kanaatimce bizleri, laik bir cumhuriyet olan Türkiye Cumhuriyeti’ni ilgilendirmez. Adamların kendi ibadet tarzları, yöntemleri... Dolayısıyla buradaki Patrikhane’nin ötekiler üzerinde siyasi bir nüfus kurmadıkça veya onları fiilen dini konular dışında yönetmeye çalışmadıkça, bunun hukukla ve Türk hukukuyla bir ilgisini göremiyorum. Biz istediğimiz kadar, “Burada ekümenikliği kabul etmiyoruz” diyelim, örneğin Amerika’daki bir piskoposu yine bunlar tayin edecek.