Türkiye ve Irak Kürtleri gerginliğin doruğunda

Buna karşın Türkler, ABD’nin Türk endişelerini görmezlikten geldiği, Irak’ta Kürtleri güçlendirdiği ve Türk saldırısına karşı onlara koruma sağladığı düşüncesindeler. Bu durum Türklerin bağımsız Kürt devleti kurulması kanalıyla ülkelerinin bütünlüğünün hedef alındığı hissisini arttırmakta.

Aslında Barzani’nin Türkiye’nin Kerkük’e girmesi durumunda Diyarbakır işlerine müdahale edeceği yönündeki tehdidi yeni değil. Zira Barzani bu sözleri harfi harfine birkaç ay önce ifade etmişti. Bununla birlikte o vakitler Ankara’nın tepkisi dünkü gibi sert olmamıştı. Belki de bu tepkinin şu şekilde açıklanması mümkün:

Türkiye’ye yönelik gerek Türkiye Kürtlerinden gerekse de Irak Kürtlerinden gelen Kürt saldırganlığının dozu kırmızı çizgiyi aştı, devletin heybetini ve Türk topraklarının bütünlüğünü tehdit etmeye başladı. Türkiye’nin aşiret liderleri olarak nitelediği kanattan gelen bu saldırıya nokta koyacak bir adımın atılması gerekliydi. Bu yüzden Türk yanıtı bütün siyasi güçler tarafından kapsamlı şekilde geldi. Çünkü bu saldırı tarihini asırlar süren imparatorlukla donatmış bir halkın ‘ulusal saygınlığıyla’ alakalı.

Sert Türk yanıtı ayrıca sanki başkentleri Ankara değil de Erbil’miş gibi kendi geleceklerini Iraklı Kürtlerin geleceklerine bağlama girişimine nokta koymak için Türkiye Kürtlerine de yöneliktir. Bu durum Türkiye’nin güney doğu bölgelerinde askeri baskı da dahil Türk baskılarının aratacağı ihtimaline işaret etmektedir.

Kürt gerilimi Türkiye’de cumhurbaşkanı seçimi eşiğinde geldi. Recep Tayyip Erdoğan adaylık için laiklerin muhalefetiyle mücadele ediyor. İlk defa Erdoğan Barzani’ye yönelik sert bir dil kullanıyor. Erdoğan böylelikle cumhurbaşkanlığı seçimleri öncesi özellikle de adaylığını koyması durumunda kendisini zayıflatma girişiminin önünü kesmeye çalışıyor. Erdoğan bu yanıtla dünkü Milli Güvenlik Konseyi toplantısı öncesi Türkçülük eğiliminin ısrarlı savunucusu ve Türklerin direncinden asla ödün vermeyecek bir ‘ cumhurbaşkanı’ olduğu mesajı veriyor.

Geriye şöyle bir soru kalıyor: Acaba gelişmeler Türkiye ile Irak Kürtleri arasında askeri çatışmaya derecesine varır mı? Gözlemciler bu ihtimali uzak görüyorlar. Dışişleri Bakanı Abdullah Gül’ün ABD’li meslektaşı Condoleezza Rice’la görüşmesi ve Barzani’yi susturması- aksi takdirde Türkiye’nin susturacağı- yönündeki talebi, Türk hükümetinin Kuzey Irak’a askeri müdahalede bulunma niyetinde olmadığının göstergesi. Bu telefon görüşmesi, şartların bu düzeye gelmesinin birinci sorumlusu ve kaynağının Washington olduğunun kanıtı. Washington’un Türk askeri müdahalesine itirazını sürdürmesi sebebiyle Ankara askeri tercihe başvuramıyor.

Sonra AKP hükümeti Iraklı Kürtlerle diyalog yanlısıydı ve askerin baskısı sonrası bu diyalogdan vazgeçti. Hatta Türkiye’de bazıları Erdoğan’ın Riyad’daki Arap Zirvesi’ne ön bir düzenleme olmaksızın Celal Talabani ile görüşmeye mazeret bulmak için katıldığı görüşünde.

Iraklı Kürtlere yönelik askeri bir sürecin Türkiye’yi şiddet ve ordunun egemenlik iklimine sokacağı sır değil. Bu durum iç reform çalışmasına ve Avrupa sürecine zarar verecektir. Aşırı milliyetçilerin bir taşla iki kuş -hem AKP iktidarını hem Avrupa Birliği sürecini- vurmak için hedefledikleri budur.

Türk hükümetinin Irak’ın kuzeyine yönelik askeri müdahalesinin geçmişte olduğu gibi gezinti amaçlı olmayacağı herkesçe malum. Önceki müdahalelerde Barzani Talabani ile kavgalıydı. Böyle bir müdahale Türkiye’yi yıllarca sonuçlarını hiç kimsenin bilemeyeceği bir bataklığa sokacaktır. Eski ABD Genelkurmay Başkanı Richard Myers Türkiye’nin askeri müdahalesinin Irak’ın kuzeyinde ABD güçleriyle askeri çatışmaya sürükleyebileceği yönünde uyarıda bulundu. Doğal olarak ABD ile askeri çatışma, şayet aday olursa cumhurbaşkanlığı seçimlerinde ABD’nin desteğini alan Erdoğan’ın lehine olmaz.

En belirgin ironilerden biri de Türkiye’deki muhalefetin Barzani’nin açıklamalarını iç hesapların görüşülmesi pazarında kullanması, Irak ve Kürt meselesinde bütün sorumluluğu ABD ‘destekli’ hükümete vererek Erdoğan’a Washington politikalarına bağlılığa son vermesi çağrısı yapması hatta Erdoğan’dan istifasını istemesi. Açıkçası şu şartlar, Barzani’nin tehditlerde bulunması için öldürücü derecede önemli. Çünkü Barzani Türk iç bölünmüşlüğünün, hiç kimsenin kendisine haddini bildirememesinin garantisi olduğunu biliyor.

Bağdat’ın düşüşünün dördüncü yıl dönümünde Türkiye hala Irak savaşına katılmamasının faturasını ödüyor. Hal böyleyken bütün gelişmeler, Türkiye’nin Kürtlerden başlayarak Büyük Ortadoğu’nun parçalanması projesinin göbeğinde yer aldığını teyit ediyor. Fakat Türkiye ayrıca içerdeki Kürt sorununun çözümündeki başarısızlığının bedelini ödüyor. O halde kabahatin tamamı dışarıdakinde değil.

Lübnan gazetesi El Sefir, 11 Nisan 2007
(*) Beyrut Stratejik Araştırmalar Merkezi Direktörü
Arapçadan çeviri: Halil Çelik