Orhan Pamuk zeki bir insan olarak ‘İstanbul’la ruhunu kemiren bu yükten kurtulmanın ilk adımını attı.

Nobel’le ustalığı tescillenmiş bir edebiyatçı olarak da son adımı 7 Aralık akşamı İsveç Akademisi’nin tarihi salonunda yüzlerce kişinin önünde ve milyonlarca televizyon seyircinin kendisini izlediği sırada babasının bavulunu açarak son adımı attı.

Konuşma metnini noktalamak için seçtiği son altı sözcük, ruhunu huzursuzluktan arındırdığının, ebedi barışın ilanıydı:

“Bugün babam aramızda olsun çok isterdim.”

Tabii ki herkes etkilendi, sarsıldı hatta çok sayıda kişinin gözleri sulandı. Orhan Pamuk’un gözleri sulanmadı ama kendisiyle fotoğraf çektirmek isteyen yüzlerce kişinin ortasında sadece mutlu değil huzurlu bir abide gibiydi.

İstanbul’da babasıyla ve annesiyle ilgili çocukluk ve gençlik dönemindeki hüzünlü anılarını okuduk. Pamuk anılardan çarpıcı birkaçını yoğunlaştırılmış edebiyat felsefesi diye de tanımlanabilecek Nobel Konferansı’nda da dile getirdi:

“Zaten bizlerden, aileden hep kaçmış olan babamı ne kadar tanıyor, onun huzursuzluklarını ne kadar görebiliyordum ki?”

İsveç Akademisi Daimi Sekreteri Horace Engdahl, Orhan Pamuk’un tüm eserlerinde olayların aslında kıskançlık üzerine kurulduğunu söylüyor. Hatta henüz tamamlanmış ‘Masumiyet Müzesi’nin de öyle olacağından emin. Yazarı çözdüğü inancında.

PAMUK: HORACE ENGDAHL BENİ ÇÖZMÜŞ
Orhan Pamuk’a bunu aktararak görüşünü sordum. Bir an dalgın dalgın bakarak “Horace Engdahl, beni çözmüş” dedi. Sonra ilave etti: “Kitapları çok iyi okumuş”

Nobel Konferansı’ndaki konuşmasında şu ifade Horace Engdahl’ı doğruluyor:

“Aslında babama benim gibi bir hayat yaşamadığı, hiçbir şey için küçük bir çatışmayı bile göze almadan toplumun içinde, arkadaşları ve sevdikleriyle gülüşerek mutlulukla yaşadığı için kızıyordum. Ama ‘kızıyordum’ yerine ‘kıskanıyordum’ diyebileceğimi, belki de bunun daha doğru bir kelime olacağını da aklımın bir yanıyla biliyor, huzursuz oluyordum.”

Babasının yakışıklı bir adam olması, hayatın tadını çıkarması, kadınlarla gezip tozması acaba Orhan Pamuk’u kızdırıyor muydu? Yoksa onu kıskanıyor muydu?

Hayatı boyunca edebiyatçı olma özlemi taşıyan babası, acaba oğlu ünlü bir romancı olunca, onu kıskanmış mıydı? Ya da bavuldan şaşırtıcı derecede iyi edebiyat çalışmaları çıkması halinde Orhan Pamuk, kıskanacak mıydı? İnsanın karmaşık dünyası kendine bile itiraf edemediği duygular edebiyatçının keşifler dünyasında aradığı gerçek:

“Asıl korkum, bilmek, öğrenmek bile istemediğim asıl şey ise babamın iyi bir yazar olması ihtimaliydi. Babamın bavulunu asıl bundan korktuğum için açamıyordum. Üstelik nedeni kendime açıkça söyleyemiyordum bile.”

Pamuk, konferansında politik mesajlar bekleyenleri hayal kırıklığına uğrattı. Onu döneklikle suçlayanlar bile çıktı. Oysa basın toplantısında bir soruyu yanıtlarken “politik tavrımı satır aralarında bulursunuz” demişti. Oysa konferans metninde dünyaya bakışı satır aralarında değil açık seçik yer aldı. Bayağı dikkat çekmiş olmalı ki Dagen Nyheter bugünkü nüshasında üstelik başyazı sayfasında metindeki o paragrafı tırnak içine alarak yayımladı:

“Kendimi kolaylıkla özdeşleştirebildiğim (identify) Batı-dışı dünyada büyük kalabalıkların, toplulukların ve milletlerin aşağılanma endişeleri ve alınganlıkları yüzünden zaman zaman aptallığa varan korkulara kapıldıklarına tanık oluyoruz. ‘Kendimi aynı kolaylıkla özdeşleştirebildiğim Batı dünyasında da Rönesansı, Aydınlanmayı, Modernliği keşfetmiş olmanın ve zenginliğin aşırı gururuyla milletlerin, devletlerin zaman zaman benzer bir aptallığa yaklaşan bir kendini beğenmişliğe kapıldıklarını da biliyorum.”

Siyasetin, demokrasinin evrensel iflası, insanların kör inanışlarla ahmaklaştırılması acaba Pamuk’un yeni roman temaları mı olacak?

Orhan Pamuk, bir hafta öncesine kadar gergin bir kişilik görüntüsü veriyordu. Hafta içinde İsveç Televizyonu’nda yayınlanan programlarda çok farklı bir Orhan Pamuk gördük. Gergin Orhan Pamuk gitmiş, neşeli, hayatı olduğu Kabul eden, şaka yollu bakan Orhan Pamuk gelmişti. Arkadaşları elli yaşından sonra olgunlaşmaya başladığını söylüyorlarmış. Neden mi? Çünkü Akdeniz erkekleri, önce annenin sonra da eş ya da sevgililerin kolu kanadı altına alınıyormuş. O da böyleymiş ama ellisinden sonra durum değişmiş.

Babasının maceralarını da açıkça ve rahatça anlatıyor ama bu kez İstanbul’da olduğu gibi kırgın, hüzünlü bir genç gibi değil. Tersine “olur öyle şeyler” diyor.

Sen de boşandın, yoksa tarih tekerrür mü ediyor diye sorulunca da “nereden çıkardın bu soruyu” der gibi muzip çocuk edası takınıyor.

Orhan Pamuk, 7 Aralık’ta edebiyatın Mekkesi’nde babasıyla ebedi barış ilan edip huzura kavuştu. ‘Cevdet Bey ve Oğulları’nı okuyunca bir gün Nobel kazanacağını söylediği oğlunun Kral’ın elinden madalyasını alırken babası da orada olsaydı gerçekten çok iyi olurdu.

DİĞER HABERLER İÇİN TIKLAYINIZ

• Şair Erdem Bayazıt vefat etti

• ‘Devrim Arabaları’ filminin çekimleri başladı

• Jay-Z’nin albüm satışlarına Glastonbury etkisi

• Bob Sinclar İstanbul’da konser verecek

• ‘Metropolis’in çıkarılmış sahneleri bulundu