ABU DHABİ - Hiç kuşkusuz 1993’ün sonlarından itibaren bu hedefin ABD hesaplarında önceliği vardı. Şu ana kadar bu hedefin gerçekleştirilmesinde ekonomik ve diplomatik savaş araçları, hatta askeri baskılar da başarısız kaldı. ABD, Suriye rejiminin bu baskılara dayanamayacağı, kafese konur konmaz ve baskıların artmasıyla süratle düşeceği temelinde hesaplarını yapıyordu. Suriye rejimi ABD’lilerin sandığından daha güçlü ve azimli olduğunu ispatladı. Bu yüzden George Bush yönetiminin şu an Suriye rejimini, devam eden İsrail saldırıları yoluyla, devirme olanaklarını düşündüğü kaçınılmaz.
İkinci sebep ise Suriye siyasi rejiminin düşürülmesinin İran ve Hizbullah’ı zayıflatacak olması. Şöyle ki; Hizbullah’a yönelik İran desteği Suriye kanalıyla ulaşıyor ve Suriye’nin İran’ın bölgedeki en önemli müttefiklerinden, hatta baş müttefiki olduğunu söyleyebiliriz.
Suriye rejiminin düşürülmesi, İran’a dolaylı ve direkt stratejik darbe olacak ve İran’ı nükleer program ve diğer konularla alakalı ABD-Avrupa taleplerine teslim olmaya mecbur bırakabilir.
Üçüncü sebep ise Hizbullah’ın tasfiyesinin ABD ve İsrail’in ortak hedefi olması. Hatta bu tasfiye, ABD ve İsrail’in bölgede birlikte yaşamak istemediği etkin ve daimi bir tehdit olarak stratejik listeden çıkarılması açısından Lübnanlı ve Arap çevrelerinin de çıkarlarına hizmet edebilir.
Hali hazırdaki İsrail saldırılarının kapsamlı savaşa dönüştürme imkanının dördüncü sebebi, bu savaşın kazanılmasının Ortadoğu’daki verileri kapsamlı şekilde değiştirecek olması.
‘Büyük Ortadoğu’ etraflı ABD tasavvurlarının gerçekleşmesinin en kısa yolu olabilir bu savaş. Bu anlam itibariyle Suriye rejiminin değiştirilmesi, Irak’taki önceki rejimi değiştirmekten daha önemliydi.
Şu an görünen o ki Suriye rejiminin güç kullanılarak değiştirilmesi, Irak’taki direnişi vurmanın da olası en önemi aracı. Böylelikle ABD bölge şartlarını değerlendirme noktasındaki büyük teknik hatalarını düzeltmiş oluyor.
Son ve beşinci sebep ise Bush yönetiminin bölgede yeni büyük bir savaş açmasının, önemli sorunlarla karşılaştığı seçimlerde önemli başarı elde etmesinin en sağlıklı aracı olduğunu düşünmesi.
Tabi hali hazırdaki saldırıların bölgede kapsamlı bir savaşa dönüştürülmesinden konuşurken bir ‘oldu bitti’ savaşını kast etmiyoruz. Şu ana kadar görüldüğü üzere bu seçenek dikkate alınmış değil.
Bölgede kapsamlı bir ABD-İsrail savaşına sürükleyecek benzer yaklaşımlar, kapsamlı savaşları bir başka formülün tercih edilmesine sevk edebilir. Zira son ABD seçimleri Irak’taki ABD başarısızlığından oldukça etkilendi.
Kapsamlı bir savaşa girilmesi veya İsrail’in bu savaşa teşvik edilmesi, ABD içinde ABD işgal ve sömürü projesi karşıtlarına yeni bir malzeme sunabilir. Diğer yandan ABD ve İsrail, Suriye rejiminin savaş yoluyla düşürülmesinin kolay bir iş ve uzun vadede ağır maliyet vermeden gerçekleşmeyeceğinin farkındalar.
ABD ve İsrail bu savaşta Irak’takine denk bir bedel ödeyebilir. Ayrıca Hizbullah’la savaş, can, ekonomi ve askeri kayıp açısından çok maliyetli olacaktır.
Fakat bu yaklaşımlar Ortadoğu haritasının savaşla değiştirilmesi amaçlı ABD-İsrail eğiliminin gücünü engellemese bile azaltıyor. Ayrıca savaş açık bir savaş olup özel bir şekil alabilir. Böyle bir savaşın göstergeleri ise şunlar:
 Açık savaş, toprakların kapsamlı işgal edilmesini hedeflemez. Bilakis devam eden askeri baskılar üzerine kuruludur. Şartlara ve tepkilere göre araçların arttırılması, azaltılması veya değiştirilmesiyle gerçekleşir. Bu yüzden İsrail’in Suriye veya Lübnan topraklarını kapsamlı işgal etmesi uzak ihtimal görülmektedir.
Konunun, hedef alınmış ülkelerdeki karar alma organlarının zihninde kapalı halde bırakılması. Zira şayet bu ülkelerdeki karar alma organları kendilerinin düşürülme ve ülkelerinin kapsamlı işgalin hedefi olduğunu anlamaları durumunda ABD ve İsrail’i olası en ağır ekonomik ve askeri maliyete sürüklemeye çalışmaları gayet mantıklı olacaktır.
Bu durum Bush yönetimi ve cumhuriyetçiler açısından ABD seçimlerine olumsuz yansıyacaktır. Doğal olarak İsrail üzerinde de etkisi olacaktır. Ayrıca uluslararası düzeydeki diplomatik ve siyasi maliyeti ise Bush yönetiminin uzun vadede ödemek istediğinden daha fazla olacaktır.
Askeri baskı araçlarının uzun vadede çeşitlendirilmesi. Bush yönetimi açısından önemli olan, tepki göstermeye gücü olmayan bölgede büyük stratejik değişikliklerin gerçekleşmesi. Bu durum bir ‘oldu bitti’ savaşı düşüncesini baz almamayı gerekli görüyor ve rejimin düşürülmesi veya toprakların işgali hedefini ilan etmemeyi zorunlu kılıyor.
Stratejik hesaplar açısından bölgedeki önemli bazı siyasi rejimleri özellikle de Mısır ve Suudi Arabistan’ı tarafsız konumda bırakma girişimi. Bu bağlamda bazı Arap rejimlerini bu açık savaşın bölgenin tamamen yıkımına götürmeyeceğine aksine ‘hayır ve esenlik taşıdığına’ ikna etmek için uygun periyotlarda siyasi ve diplomatik girişimlerde bulunulması uzak görülmemekte.
Askeri ve siyasi açılardan maliyetlerinin kısa ve orta vadedeki sonuçlarından fazla olacağının kesinleşmesiyle birlikte savaşın durdurulması olasılığı. Irak’takine benzer bir çıkmazdan sakınılması, Amerikalıların zihnine kazındı artık. Tıpkı Lübnan işgaline benzer bir çıkmazdan kaçınılması ve Güney Lübnan’da kalınmasının İsraillilerin zihinlerine kazınması gibi.
Bu noktadan hareketle hali hazırdaki savaşı kapsamlı açık bir savaşa dönüştürme imkanı uzun vadede Arapların bu soruna olumlu yaklaşmasına bağlı.
Birleşik Arap Emirlikleri’nde yayımlanan El İttihat gazetesi, 19 Temmuz 2006, * Mısır El Ehram Stratejik Araştırmalar Merkezi Genel Direktör Yardımcısı
Arapça’dan çeviri: Halil Çelik
| DİĞER HABERLER İÇİN TIKLAYINIZ |
 |
| |
