Celal Pir: NTV'ye Sorun programından iyi günler değerli izleyenler. Bugün NTV'ye Sorun programında “İstanbul depreme nasıl hazırlanıyor” sorusu üzerine odaklanacağız ve büyükşehir belediyesi'nin depreme karşı aldığı önlemleri İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı sayın Mimar Kadir Topbaş'la birlikte ele alacağız. Daha doğrusu her zaman olduğu gibi siz soracaksınız, sayın Topbaş yanıtlayacak. Evet İstanbul büyükşehir belediyesi olası depreme karşı nasıl önlemler alıyor. 17 Ağustos depreminin ardından yapılan çalışmalar nereden nereye geldi. Konuyla ilgili merak edilen pek çok soru var. Birazdan sizlerden gelen tüm sorulara yanıt bulacağız ama öncelikle bize ulaşabileceğiniz telefon numaralarımızı anımsatmak istiyorum izninizle. Telefon numaramız 0 212 335 40 35, öte yandan turkcell ve hazırkart sahipleri de acıkhat yazıp boşluk bıraktıktan sonra soru ya da görüşlerini yazıp 7710’a kısa mesaj gönderebilirler bu arada isterseniz 0 533 279 90 11 numaralı hattımıza da kısa mesaj gönderebilir ya da internet üzerinden www.ntvmsnbc.com adresinden de bize soru, görüş ve kritiklerinizi aktarabilirsiniz. Evet olası depreme karşı ne yapabiliriz, ne yapılıyor, ne yapmak lazım, eksik var mı, gedik var mı bunları konuşacağız dedik ama önce sayın belediye başkanı hoşgeldiniz.

Kadir Topbaş: Hoşbulduk

Celal Pir: Hemen sorularla başlamak istiyorum izninizle. Bir finans uzmanı Burcu Eriş sormuş. Diyor ki;

Burcu Eriş (Finans Uzmanı): Şu an İstanbul'da beklenen deprem gerçekleşse vatandaş nereye gidecek, nereye sığınacak, gereken acil sağlık hizmetleri, yiyecek, su, gibi ihtiyaçlar nasıl karşılanacak? Onca insanı nerede barındıracaksınız? Kurtarma çalışmaları için ekipleriniz yeterli mi? Sizce İstanbul’lular bir deprem anında ne yapacağını biliyor mu? Parklar ve metro istasyonları yeterli olacak mı?

Celal Pir: Buyrun

Kadir Topbaş: Ben özellikle şunu söyleyeyim. Depremle ilgili bir deprem öncesi hazırlıklar ki çok önemli. Deprem sonrası yapılması gerekenler tabiki kurtarma çalışmaları başta olmak üzere kalan insanlar veya oradaki yaşamın normale dönmesi konusundaki yapılacak olan çalışmalardır. İstanbul bir risk taşıyan bir bölge. 2 büyük deprem yaşadık hemen yakınımızda. Gölcük ve Düzce. Bu depremler bize bir noktada bir deneyim verdi. Yerel yönetimler olarak bize ve diğer bir takım sivil toplum örgütlerine, kuruluşlara. Bununla ilgili tabiki İstanbul’un risk haritaları çıkarttık. Olası bir depremde konuçlanma bölgeleri, insanlarımızın çadır kentler diyeceğim, yerleşim alanları, helikopter pistleri, kurtarma helikopterleri için kastediyorum. Deniz ulaşımıyla deniz ambülanslarının yanaşabileceği, gelebileceği iskeleler, bütün bunlar hepsi tespitleri yapıldı ve olası böyle bir deprem inşallah olmaz ama bunun için ön hazırlıklar İstanbul Büyükşehir Belediyesi olarak, .... olarak biz, İstanbul valiliği olarak sayın valimizin başkanlığındaki zaten öyle bir olası durumda koordinasyonun başkanı olarak sayın valimiz işin başında olacak mülki amir olarak ve garnizon komutanlığımız gerekli her türlü hazırlıkları yaptık.

Celal Pir: Peki izninizle bir harita mühendisine söz vermek istiyorum. Sayın Temmuz Küçük sorusunu bize aktaracak. Rica edelim hemen soruyu;

Temmuz Küçük (Harita Mühendisi): Benim sayın belediye başkanımıza sormak istediğim soru; 17 Ağustos depreminden sonra inşaat ihalelerinde kullanılacak olan şartnamelerde ne gibi düzenlemeler yapıldı?

Celal Pir: Evet değişti mi bu işler?

Kadir Topbaş: Tabi yani İstanbul maalesef 98 öncesi deprem yönetmeliği farklı, 98 sonrası farklı. Biz yeni deprem yönetmeliğine göre bütün şartnamelerimizi ona göre hazırladık. Bu geçitler olsun, kavşaklar olsun, yapılarda olsun. Bizim ihalesini yaptığımız olarak tüm yapılarla ilgili ihale şartnamelerini ona uygun olarak koyduk.

Celal Pir: Sayın başkan İstanbul’da şu anda yapılan binalar artık eskisine göre daha sağlam ve daha yasaya uygun yapılıyor diyebiliyor muyuz?

Kadir Topbaş: Şimdi kamu kuruluşları olarak bize sorarsanız, biz tabiki bu konuda bütün projelendirmelerimizi ona göre yaptık, denetimlerimizi ona göre yapıyoruz. Ayrıca bu denetimleri Amerika’da olduğu gibi, bazı ülkelerde olduğu gibi yeni ihaleyle özel denetim bürolarına yani kontrollükleri artık belediye olarak biz yapmak yerimize bunu dışarı vermeyi, ihale etmeyi şu anda hazırladık, ihaleye çıkmak üzere. Yapılıyor derim ama neticede insan yasalar varken yasalara rağmen bu şehir bu hale geldi.

Celal Pir: Evet doğru

Kadir Topbaş: Bu yasaları kullanacak, uygulayacak olanlar bizleriz. Geleceğimizi karartacak veya mutlu edecek olan yine bizleriz. Yasalara uygun, imara uygun yapılar yaptığımız zaman hiçbir sorun çıkmaz.

Celal Pir: Peki bakın bir serbest meslek sahibi sayın Murat Yağcı ilginç bir soru sormuş. Diyor ki;

Murat Yağcı (Serbest Meslek): İstanbul'da beklenen depremin en çok nereleri etkileyeceğini semt semt, mahalle mahalle açıklayabilir misiniz? Bu konuda bir çalışma yaptınız mı, hükümetten de beklentiniz var mı, varsa beklentileriniz nelerdir?

Celal Pir: Bir kere böyle bir çalışma yapıldı diye biliyorum

Kadir Topbaş: Yapıldı, tabi yapıldı.

Celal Pir: Nedir orada bir risk haritası yaptığınızdan

Kadir Topbaş: Bir kere şunu söyleyeyim. Sayın başbakanımızın başkanlık döneminde başlattığı deprem müdürlüğü ilk defa kuruldu büyükşehirde ve risk haritaları dediğimiz jeolojik haritaları İstanbul’un çıkartıldı. İstanbul topografik yapısına göre bu durumları biliyoruz. Bu zaman zaman yayınlandı. İşte vadiler, deniz kenarına yakın olan noktalar, daha önce vadinin dere yatakları olan ama sonradan maalesef orası iskana açılmış olan yerler, daha yumuşak zeminler, olgu olarak, daha kuzeye gidince daha sert zeminlerin olduğu haritalarda da zaten bu görülmekte

Celal Pir: Belli oldu diyorsunuz?

Kadir Topbaş: Bu şunu ben özellikle söyleyeyim. Bir teknik eleman olarak söyleyeceğim. Her türlü zeminde yapı yapılabilinir.

Celal Pir: Doğru bunu ısrarla söylüyoruz, İstanbul’un yapılabilir mi?

Kadir Topbaş: Ama maaliyetlerine katlanırsanız yapılır. Eğer zemini çok iyi değilse, yani zemin emniyet .... düşükse, orada çok daha derinlere inerek kazık sistemlerle, güçlü yapılar yapabilirsin ama maliyeti kurtarmaz. O halde doğru yerler seçmek ve doğru yerlere doğru yapılar yapmak

Celal Pir: Az evvel bir cümle söylediniz. Kıyılar, dere yatakları

Kadir Topbaş: Vadiler

Celal Pir: Vadiler bunlar

Kadir Topbaş: Dere yatakları özellikle

Celal Pir: Bunlar daha diğer bölümlere göre daha riskli

Kadir Topbaş: Tabi zemin olarak yumuşak zeminler daha riskli yerler. Genel olarak topografiye şöyle baktığınız zaman zaten bunu hissediyorsunuz.

Celal Pir: Peki semt semt çıkartıldı mı bu?

Kadir Topbaş: Çıkartıldı. Bu haritalar var.

Celal Pir: Mesela insanlara verebileceğiniz semtler var mı?

Kadir Topbaş: Var, var. Tabi bu semtleri almak bir şeyi ifade etmiyor yani semt olarak haritayı görmek. Tamam ben çok iyi yerdeyim demekte yetmiyor. Bir katlı binanız dahi olsa Afganistan ve İran depremlerinde gördük. Kerpiç binalar dahi insanların hayatına mal oluyor. Bir katlı binanızda en sağlam yerde kayanın üzerinde olsanız bile doğru yapılmamış ise o bile risk taşıyor demektir.

Celal Pir: Peki insanlar mesela oturdukları semtin hatta sokağın jeolojik etüdlerini sizin sitelerinizde ya da size başvurarak öğrenebiliyorlar mı?

Kadir Topbaş: Öğrenebilirler.

Celal Pir: Ne yapmaları lazım?

Kadir Topbaş: Bizim belediyemizin sitesine girebilirler veya ilgili ilçe belediyesine gidebilirler. Kaldı ki zaten parsel bazında da yeni yapılmakta olan, inşaat yapılmakta olan yapıların da parsel bazında da jeolojik etüdlerini isteniyor zaten bu şartnamede var.

Celal Pir: Peki yani www.ibb.gov.tr’den bulunabiliyor bunlar.

Kadir Topbaş: Girebilirler evet.

Celal Pir: Efendim bir öğrenci Kadriye Bağ soruyor. Diyor ki;

Kadriye Bağ (Öğrenci): Bildiğim kadarıyla olası bir depremde istanbul'da 200 bin kişinin hastaneye kaldırılması gerekecek. 300 bin kişi acil iskan sorunu yaşayacak. 50 bin bina yıkılacak üç katı ağır hasar yaşanacak ve 300 bin kişi işsiz kalacak. Tüm bunlar gözönüne alındığında aldığınız önlemler bu rakamları ne kadar aza indirebilecek?

Celal Pir: Buyrun efendim

Kadir Topbaş: Tabi yapıları aza indirmenin yani bu deprem öncesi alınacak tedbirler, doğru olan bu. Doğru yapılar yapmış olmak doğru ama eğer ... yapılarla ilgili konuşursak ta güçlendirmeleri olabilenlerin güçlendirmesi yapılması, riskli olan yapılarında eğer güçlendirme kabul etmeyecek kadar kötüyse de yenilenmesi, yeniden yapılması gerekiyor.

Celal Pir: Yıkılıp yapılması lazım.

Kadir Topbaş: Şunu bir kere açık net koymam gerekiyor. Bunlar belediyelerden beklenilmemeli. Yani ben bunu açık ve net söylemek istiyorum. Yani belediyeler binlerce konut yapacak, bizi taşıyacaklar, bu yok, bu mümkün değil. Biz evet bir takım bölgelemeler yaptık, mikrobölgeleme çalışmaları yaptık. Pilot bölgeler seçtik. Zeytinburnu örneğinde var bu. Oralarda bir örnek göstereceğiz ama vatandaşta, kendisi de bu konuda hassasiyetini göstermesi gerekiyor.

Celal Pir: Peki sayın başkan bir şey soracağım. Yanılıyor muyum bilmiyorum. Geçenlerde okudum; belediye semt semt, mahalle mahalle, sokak sokak, adres adres deprem binarın deprem

Kadir Topbaş: Risklerini

Celal Pir: Risklerini ölçtrüyor.

Kadir Topbaş: Ölçüyoruz doğrudur

Celal Pir: Doğru mu bu?

Kadir Topbaş: Şu anda bizim İstanbul’da Zeytinburnu bitmişti. Orada bir 4 üniversitemizde ciddi anlamda 12 yöntemle hangi tarz daha uygun ve kısa sürede netice alabiliyoruz çalışmasıyla bir pilot bölgeleme yaptık. Oradaki yaptığımız çalışmada toplam 15 bin binadan işte bunun içerisinde 16 bin 30 binayı barındıran bu bölgede özellikle 2.295 risk taşıyan yapı tespitimiz var. Bunlar var ama bunun dışında 10 ilçemizi daha bu şekilde ölçmek için ihalesini yaptık. Bunlardan Fatih, Beyoğlu, Adalar şey olarak söyleyebilirsek, örnek olarak

Celal Pir: Peki burada mesela diyelim ki siz tespit etmiştiniz. 16 binde 2 bin küsur. O 2 bin küsur bina ya güçlendirilecek ya yıkılacak. Bu yöntemi hemen uyguluyor musunuz, yoksa insanların insiyatifine mi bırakıyorsunuz?

Kadir Topbaş: Şimdi tabi bu Zeytinburnu’da 2.295 risk taşıyan, yüksek risk taşıyan bina, güçlendirilmesi mümkün olmayan bina demek.

Celal Pir: Anladım, anladım

Kadir Topbaş: Bunun...

Celal Pir: Yıkılması lazım.

Kadir Topbaş: Yıkılması gerekiyor, başka yere taşınması gerekiyor. Biz bu bölgeyle ilgili bir dönüşüm projeleri hazırladık. Buna karşılık olarakta şu anda 2.400 konutluk bir topkapı’da ve ikitelli’de 2 bölgede bir yılı biraz aşkın belki 15 ay içerisinde, Eylül, Ekim’de inşaatına başlayacağız. Bunun karşılığında yapılar yapıyoruz ve insanları oraya bu tarafa taşınmanızı öneriyoruz diyeceğiz ve kendilerini buradan almamız gerekiyor. Bir kısmı diyor ki buralar çok kıymetlenecek bizi nereye götürüyorsunuz? Bize ne vereceksiniz? değil. Bize ne vereceksiniz, biz hayatınızı hiç olmazsa kurtarmaya çalışıyoruz. Bu yerler bu boşalttığımız yerler tabiki bir dönüşüme tabi tutulacak ve yeniden orada bir farklı yerleşim alanı haline gelecektir ama maliyetleri farklı olacağı için o farkı ödeyenler tekrar geri gelebilirler.

Celal Pir: Anladım. Peki izninizle bir mühendisin sayın Mert Çam’ın sorusunu aktarayım. Diyor ki;

Mert Çam (Mühendis): Kozyatağı'nın ve istanbul'daki diğer bölgelerin deprem risk haritalarını veya zemin etütlerini nereden ve nasıl bulabiliriz? Bu konuyla ilgili bir web sayfası veya yayınlanmış bir kitapçık var mı?

Kadir Topbaş: Akom’dan, acil kurtarma merkezimizden bunu edinebilirler. Onlarla temasa geçebilirler. Her türlü bilgi oradan rahatlıkla alabilirler. Bu haritalar var.

Celal Pir: Sadece bir bölge değil, her bölge için değil mi?

Kadir Topbaş: Tabi İstanbul’un tamanının haritalarını çıkarttık. Jeolojik haritaları var şu anda.

Celal Pir: Efendim bir emekli sayın Aslı Kara sormuş.

Aslı Kara (Emekli): Binaların yönetmeliğe uygun olarak yapılıp yapılmadığı nasıl denetleniyor? Yetkililer her zaman yapılan çalışmalar hakkında umut veren bilgiler veriyor ama bizler vatandaş olarak bunları sadece dinliyoruz. Yapılan çalışmalardan neden bizim haberimiz olmuyor?

Celal Pir: Belki bir plan eksikliği de olabilir?

Kadir Topbaş: Plan eksikliğidir. Yapılan çalışmalar özellike bizim kendi sitelerimizde zaten yayınlanmakta ama deprem özellikle depremle ilgili bilgiler istendiği zaman, afetle ilgili bilgilenme en iyi adres akom’dur. Akom’da bu konuyla ilgili uzmanlarımız var. 24 saat zaten görevdeler. Tereddütü olanlar, vatandaşlarımız bu bilgileri alabilirler.

Celal Pir: Alabilirler. Bir işçi sayın Sabri Öz sormuş.

Sabri Öz (İşçi): 1970 yılı öncesinde yapılan 5000 binanın tamamen çökme riskinin çok yüksek olduğunu biliyoruz. Bu binalar hangileri ve ne yapılacak? 200 milyon dolarlık sınırlı güçlendirme yöntemiyle ölümlerin en az 20 bin kadar azaltılmasının mümkün olduğu öngörülüyor. Bunun için ne yapmayı planlıyorsunuz, bu para nasıl sağlanacak?

Celal Pir: Şimdi İstanbul’un tabi bunu da yanıtlayın ama sadece bu binalar değil. İstanbul’un yenilenmesi, insanların ölmeyecek şekilde binalarda oturması için ne kadar para lazım? Bu işin bir fon var mı, bir kaynak var mı, vatandaşın katkısı var mı, bunların hepsini konuşalım istiyorum.

Kadir Topbaş: Tabi ben özellikle şunu söyleyeyim. Ben söylemek istediğim net olarak şu; şu anda enflasyon tek haneli rakamlarda oluşu İstanbul, Türkiye’de bir şans. Niçin? Artık bankalar konut kredisi veriyorlar. Riskli olan bina içinde yaşayan insanlar kendi binalarını ya güçlendirmek için veya yeniden yıkıp yapmak için konut kredisine başvurabilirler ve binalarını yaptırabilirler. Şunu bir kere net olarak koymak istiyorum. Böyle bir beklenti var. Belediyeler, yerel yönetimler binlerce konut yapıp bize verecekler. Buna bizim yetişmemiz mümkün değil ve kaynakla imkan da yetmez ve çok büyük ciddi rakamlara ulaşacak ölçekte bir sonuç çıkıyor. Burada özellikle bina maliyetlerinin binaları yasal olmayan ölçektedir bir kısmı tabi. Özellikle yüzde 60’ı imara aykırı yapılarsa bunların, bu yapılarla ilgili yeni düzenleme yeni yasal duruma getirdikleri taktirde belki bazıları bir başka yere taşınmak zorunda kalacaklardır. Örneğin 6 kat binaysa belki gerçekte 4 kat bir imarı olması gereken bir yerdir. 2 kat bir başka yere taşınmak

Celal Pir: Sonradan seçim dönemlerinde çıkılan yerler

Kadir Topbaş: Veya tamamen sıfırdan yapılırken bir başka yere taşınmalıdır ama 4 katda yerini adam gibi, doğru sağlıklı hale getirmelidir. Banka bu krediyi veriyor. 10-15 yıl vadeyle veriyor. Yani konut edinme, bir müteahhitle anlaşarak binasını yeniden, belki yeniden satın almak gibidir bir noktada ama sağlığı ve hayatı satın almak gibidir. Uzun vadede bunu yapabilirler.

Celal Pir: Yani herkes kendi sağlığını ve eşinin, dostunun, çoluğunun, çocuğunun sağlığını satın almak zorunda diyorsunuz.

Kadir Topbaş: Böyle tabi. Yani başka bunun başka türlü çözümü yok. Bir taraftan dönüşüm için yaptığınız projede malik diyorki benim buralar çok daha kıymetlenecek ben gitmem, bana kaç tane daire veriyorsunuz. Böyle hesaplar yapılıdığı zaman bunun altından çıkılmaz. Bu mümkün değil. Bu bir sistem. Biz kurum olarak yani yerel yönetim olarak bir işletme değiliz, biz buradan kar, bir takım beklentilerimiz yok. Biz vatandaşa hizmet için varız. Bir takım dengelemeleri yaparkende hep hesaplarımız budur. Kiptaş ta bunu yaparken bunu yapıyor. İşte alt gelir grubuna konut yaparken onu çok daha limitte satarken biraz daha üst düzeydekinden de kar edecekte ...... Deprem dönüşümüyle ilgili yapılan çalışmalarda da böyledir. Tabiki biz o boşaltacağımız yeri nüfusunu biraz daha azaltacağımız için oranın, oraya yapacağımız yeni binalar daha kıymetli olacak ama giden kişi ben oraya tekrar gelmek istiyorum derse, aradaki farkı banka kredisiyle uzun vadeli öder ve yine gelip orada yaşayabilir.

Celal Pir: Yaşayabilir. Peki bir bilgisayar mühendisi. Sayın Ayşe Düzgün’ün sorusunu aktarayım ben size.

Ayşe Düzgün (Bilgisayar Mühendisi): Depremde doğalgaz şebekeleri, benzin istasyonları, fırınlar en çok tehlike yaratabilecek unsurlar. Bunlar için alınan önlemler zararı ne kadar aza indirir? Benzin istasyonları şehir içinde olmaya devam ettiği sürece tehlikeyi ne kadar azaltabiliriz?

Celal Pir: Ne dersiniz?

Kadir Topbaş: Bunların emniyet valfleri var. Onlar tabiki takip ediliyor. Diğer taraftan bu ... projesi ile birlikte İstanbul’un yeni depreme hazırlık safhası içerisinde özellikle altyapıyla ilgili çalışmalarımızda bizim İğdaş’ın çelik hattını kesişi vanaları 17’den 100’e çıkartıyoruz. Ayrıca 430 bin civarındaki bu doğal kutularında bir kesici var ama yılbaşından itibaren de yeni bir çalışma yapılıyor. Binalara yine bir kontrgaranti olsun diye daha net kesici bir sigorta anlamında söyleyeceğim bunu bir kesicilerin getirilmesi zorunlu hale getirilecek. Bu çalışmaları yapıyorlar İgdaş olarak. Yani doğalgaz’da bir problem yaşanmasın diye. Bazı yine hatlarımızda zırhlandırılmak suretiyle güçlendiriliyor.

Celal Pir: Peki şimdi bir izleyenimiz serbest meslek sahibi sayın Burak Açıkgöz demişki;

Burak Açıkgöz (Serbest Meslek): İstanbul'da okul ve hastanelerin durumu nedir? Şimdiye kadar kaç okul, kaç hastane denetlendi, nasıl önlemler alındı?

Celal Pir: Şimdi geçmiş depremlerde çokça gördük. Doğu anadoluda yapılan kamu binalarının, hastanelerinin, okulların çöktüğünü gördük. Dolayısıyla bu konuda bir şüphe var vatandaşın genelinde. Kamu binaları, okullar, hastaneler özellikle. Bu konuda önlem aldınız mı ya da denetimle ilgili önlem aldınız mı?

Kadir Topbaş: Tabi maalesef, maalelef diyeceğim. Bir takım ihalelerin uygulaması sırasında sıkı denetim olmadığı için ve kalitesiz yapılar sebebiyle özellikle kamu binaları büyük risk taşıyorlar. Bunu taşımışlar, bunu biliyoruz ve İstanbul’da özel idare sayın valiliğimizin başkanlığında okulların güçlendirilmesini yaptı. Hatta bazı okulları da yıkıldı biliyorsunuz.

Celal Pir: Evet doğru.

Kadir Topbaş: Başka okullara taşınıldı öğrencileri ve yıkıldı yenisi yapılmakta. Hastaneler şu anda güçlendiriliyor. Biz büyükşehir belediyesi olarak bize ait olan viyadükler ve kavşaklarla ilgili güçlendirmelerin büyük bir bölümünü bitirdik. Aslında onunla ilgili sorular var ama bu okul ve sağlık merkezleri artık güvenli diyebilir miyiz, önce onu söyleyelim

Kadir Topbaş: Büyük bir bölümü güvenli ve devam ediyor tabiki.

Celal Pir: O zaman ben hemen bir araştırmacıya söz vereceğim. Sayın İbrahim Tunaboylu sorusunu aktarmak için bekledi. Alıyoruz soruyu;

İbrahim Tunaboylu (Araştırmacı): İstanbul'un ana köprüleri var, Boğaz köprüsü ve onun dışında ara başka köprülerde var. Bu köprülerin yıkılması durumunda bir depremde, olası bir depremde İstanbul'da trafiğin felç olacağı belli. Trafiğin felç olması demek depremden sonra insanlara ulaşılamaması demek. Bu konuda Kadir Topbaş neler düşündüğünü veya belediyenin neler düşündüğünü çok samimi bir şekilde, inandırıcı şekilde insanlara açıklamasını bekliyorum.

Kadir Topbaş: Tabi İstanbul’un şu anda iki önemli köprüsü var. 2 kıtayı birbirine bağlayan. Şu anda tüp geçiş

Celal Pir: Sistemi yapılıyor

Kadir Topbaş: Yapılmakta. O etkilenmeyecek 9 şiddetinde dayanabilecek teknik nitelikte yapılmakta. Olası ki böyle bir şey beklenir. Depremde köprülerde bir problem olmadı, viyadüklerde bazı problemler olduğu söylenmekte. O çalışmalar devam ediyor bizim dışımızda karayollarına ait olan bir sistem. Böyle bir sıkıntı olduğu taktirde bir kere yani tabiki günlük yaşam bu değil o zaman. O zaman çok daha farklı ulaşım tabiki deniz bizim için çok büyük bir imkan verecektir. Hem kurtarma ekipmanları açısından diğer çalışmalar açısından deniz ulaşımı tabiki ciddi bir imkan verecek ama köprülerde deprem riski olmadığı söylenmekte

Celal Pir: Size karayollarından gelen bilgiler bu yönde di mi?

Kadir Topbaş: Evet

Celal Pir: Peki herhangi bir İbrahim beyin de söylediği gibi bir sıkıntı doğarsa İstanbul’un deprem sonrası ulaşımında farklı alternatifleri şu anda elinizde barındırabiliyor musunuz?

Kadir Topbaş: Tabi deniz ulaşımlarını kastettim ve tüp geçiş bitmiştir. Zaten o vardır. Köprülerden ikisi de yok olacak değildir Allah korusun ki olmaz zaten köprülerle bir ilgili bir risk olmadığını söyledi.

Celal Pir: Peki bir esnaf. Sayın Murat Yaman ilginç bir soru sormuş.

Murat Yaman (Esnaf): İçme suyuna karışması muhtemel maddelerin kontrolü nasıl sağlanacak?

Celal Pir: Herhalde depremden sonrasını kastetmiş. İstanbul’un yeraltı su şebekesinin durumu ne?

Kadir Topbaş: Çok sağlıklı ve biliyorsunuz kent içindeki hemen hemen bütün şebeke ... ve şebeke yenilendi. Kaçaklar zaten sebebiyle bu yapılması gerekiyordu. Şu anda onun bir alt şeyinde bir risk yok

Celal Pir: Herhangi bir su karışması falan olamaz diyorsunuz

Kadir Topbaş: Yok, onda yok. Yeterki biz barajları koruyalım

Celal Pir: Peki bir bankacı sayın Cem Bakır sormuş.

Cem Bakır (Bankacı): Deprem sonrasında güvenlik nasıl sağlanacak? Acil önlem planları yapılıyor yapılmasına ama bu kadar kalabalık bir şehirde vatandaş ne yapacağını bilmedikten sonra tüm bunlar nasıl hayata geçirilebilecek?

Celal Pir: Esas soru bu?

Kadir Topbaş: Bakın bu önemli. Ben Beyoğlu başkanlığımda Tokyo’da kurulmuş olan bir sivil toplum örgütünü davet ettim. Tek Tokyo üniversitesinden ve belediyesinden bazı insanlar afet sonrası Türkiye’nin yeniden yapılanmasına destek komitesi. Geldi Galata’da bir workshop yaptık. Bir sokağı ele aldık orada. Bu sokakta olası bir depremde ortaya çıkacak problemler neler olabilir ve hangi bina nası yan yatar, buradaki insanların su ihtiyaçları nasıl karşılanır, yangın ... nerelerde var gibi. Yani bu ne demektir? O sokakta yaşayan insan, bir afet karşısında kendi başının çaresine bakmak, özeti bu. Yani

Celal Pir: İlk aşamada tabi

Kadir Topbaş: Yani bilinçli olmak, ilk aşamada bilinçli olmak. Bu konuyla ilgili çalışmalar var. Tabi sivil toplum örgütleri bu konuda ciddi mesafeler almış durumda. Bilinçlenmeler var. Muhtarlıklar şu anda sistem olarak valiliğe bağlandı. Bizim internet ağını oluşturmak büyükşehirin katkılarıyla böyle bir sistem oluştu. İnsanlarımızın bilinçli olarak yönlenme imkanları var ama tabiki daha da geliştirilmesi gerekiyor. Bunların bölgesel, noktasal haritalara kadar edinilmesi gerekiyor. İnsanların hangi noktaya nasıl gideceklerini, bir yerlere bir takım box’lar bırakıldı

Celal Pir: Bir dönem evet

Kadir Topbaş: Yani onlar sadece kendi kendimizi tatmin etmek için. Onu görünce sanki her şey bitecek Alaattin’in lambası gibi sanki oralarda içinden cin çıkacak filan öyle bir şey yok.

Celal Pir: Peki bir şey soracağım. Şimdi televizyonda bazen izliyoruz işte Tokyo, Japonya çok deprem geçirdiği için halk topyekün deprem antrenmanı diyeceğim yani bir anlamda öyle deprem olursa ne yapılacak, tatbikatlarını yapıyorlar. İstanbul’da semtler böyle tatbikatlar yapamaz mı, tabi siz büyükşehir belediyesi çok geniş bir interlanda bakıyorsunuz ama belde belediyeleri bunları yapamazlar mı?

Kadir Topbaş: Esasında yapılması lazım. Tabiki Japonya özellikle deprem kuşağının ciddi aralıklarla bunu yaşayan bir kent, ülke ve bu çalışmaları yapıyorlar ve bunun deneyimini refleksleri oluşturduğu için çünkü o panik olmuyor. O anda

Celal Pir: İnsanlar biliyorlar mı?

Kadir Topbaş: Defalarca yaptığı için onu paniğe kapılmadan adımlarını rahatlıkla atabiliyor. Bir şaşkınlık geçirmiyor. Bizim de katılıyorum, İstanbul’da özellikle bütün tabi okullarda bu yapılmakta ama

Celal Pir: Okullarda yapılıyor evet

Kadir Topbaş: Mahallelerde, sokak ölçeklerinde dahi bu zaman zaman yapılmanın faydası var. İnsanların reflekslerini oluşturma noktasında. Bizim ekipmanımız, alet ve edavatımız, techisatımız, uzay telefonlarımız var. Bunlarla haberleşme imkanlarımız herşeyimiz var.

Celal Pir: Yani telekomikasyon kesilmeyecek, gaz kesilmeyecek, su da problem yok

Kadir Topbaş: Bu bizim Akom’un bu konudaki problemleri kendisi deprem sonrasını çözmüş durumda. Hatta şişirme botlarda aldık. Şu anda 30 tane, 20 tane daha alıyoruz. 50 kişilik bu su baskınlarında da kulllanmak üzere. 2 tane yangın söndürme uçağımız geldi biliyorsunuz. O aynı zamanda keşif ve kurtarmaya kullanılıyor. 4 tane helikopter alıyoruz şimdi kurtarmada kullanmak üzere.

Celal Pir: Ülke gibisiniz

Kadir Topbaş: Efendim

Celal Pir: Ülke gibisiniz

Kadir Topbaş: Diğer taraftan şu anda bir tane deniz ambülansımız nitelikli bir teknemiz var 40 mil sürat yapan 4 sedyelikli

Celal Pir: Ama sayın başkan, şimdi siz hep kamunun yapabileceklerini söylüyorsunuz. Vatandaşı eğitmek için bir şeyler yapılması gerekmiyor mu? Yani vatandaşın kendi kendine kamunun, otoritenin yaptığı ortaya koyduğu bütün bu cihazların çalışmasını sağlayıp, sağlamaması çok önemli. Bir panik ortamında vatandaşın eğitilmesi gerekmiyor mu?

Kadir Topbaş: Şu anda bizim bakın Zeytinburnu’nda bir örnekleme yaptım. İnsanlar biliyorlar

Celal Pir: Biliyorlar doğru

Kadir Topbaş: Ve önümüzde bizim Adalar, Avcılar, Bahçelievler, Bakırköy, Büyükçekmece, Bayrampaşa, Eminönü, Fatih, Güngören ve Zeytinburnu zaten vardı. Bunlarda da aynı çalışmayı yapacağız. Bu tespitleri biz yapıp verdikten sonra 1-1 buçuk yıl içerisinde. Bu vatandaşlar kendi binalarıyla ilgili bizden adım beklemeden bizzat kendileri bir kere deprem öncesi hareket geçmeliler bu bir. Deprem sonrası için konuşuyorsak, işte o biraz önce antrenman dediğiniz tatbikatları yapılması gerekiyor. Bunu sokak bazında, ki ben geçen yıl Beykoz’da Fenerlibahçe sokakta bir toplantı yaptım. Sabah kahvaltısı Pazar günü. Dedik ki bu sokak temsilcilerini seçelim. Yetişkinlerden, gençlerden ve çocuklardan. Bu sokakla ilgilensinler, sokağa sahip çıksınlar, belediyeyle ilgili ilişkileri götürsünler, bir problem olduğu zamanda onun da bunlar öncüleri olsunlar çözüm noktasında. Geçen aylarda gittim. Sokak gerçekten farklı bir hale gelmiş. Bizim apartman yöneticileri gibi sokaklarda temsilciler oluşturmamız gerekiyor, oluşturulması gerekiyor. Bu biraz artık bizden beklemeden o sokakta yaşayan insanların ne olur yılda bir kez sokakta kahvaltı yapsın. Herkes kapısının önüne çıksın, masasını, sandalyesini koysun, yemeğini, ekmeği varsa gelsin kapısının önüne otursun ve o sokak birbirini daha iyi tanısın. O sokaktan kendi aralarından yetişkin, genç ve çocuklardan temsilciler seçsin

Celal Pir: Sadece bizden beklemeyin herşeyi diyorsunuz

Kadir Topbaş: Bu tabi işte bu sivil toplum örgütleri böyle oluşmalı. Bu işte dayanışma böyle oluşmalı. Her şey yukarıdan dikte edilmeyecek ki sivil insiyatif dediğimiz halkın hareketi dediğimiz bu ve doğru olan bu

Celal Pir: Kamu peki sivil insiyatiflerin ortaya koyacağı projelere açık mı?

Kadir Topbaş: Açığız tabi. Hele özellikle bu reformlarda Avrupa Birliği sürecinde de bu yerel hareketlerle Kopenhag yerel yönetimler kriterlerinde özellikle sivil toplum örgütleri ve halkla olan diyalogları ve katılımcı bir yönetimi öngörüyor zaten.

Celal Pir: Sayın başkan samimiyetle bir soru soracağım. Çok az süremiz kaldı. Aslında çok soru var ama esas soru şu; bir plan var. Belediye bu planı uyguluyor. Zemin etüdleri yapıldı, raporlar hazırlandı, çok ciddi bölümlerimiz var ve çalışıyor. İşte siz saydınız. Peki şu anda İstanbul Allah korusun, bugün bir deprem olsa hâlâ 200 bin kişi ölür mü, hâlâ 500 bin kişi evsiz mi kalır. Yani ne kadar mesafe aldık onu ölçmeye

Kadir Topbaş: Depremin riskine bağlı, ... şiddetine bağlı. Afedersiniz yani açık sordunuz, açık konuşayım. Ne yaptık diyelim. Tespitler tamam, her şey tamam. Raflarda tespitlerimiz var, projelerimiz var, doğru. Eylem olarak ne yaptık? Şu anda bizim tavukçu deresi diye Bahçelievler’de bahsettiğimiz her selde ciddi problem yaşadığımız 20 blok, 254 civarında dairenin biz kaldırılmasını çalışmasını başladık, bir kısmını yıktık, şu anda devam ediyor. O boşaltılan yerde yaşayan insanların zaten o binaların büyük bir bölümünde deprem riski taşıyan çünkü dere yatağında olan yapılardı. İşte buyrun 254 tanesinin orada kaldırılması büyük bir olgudur. Yine aynı şekilde şu anda Zeytinburnu’nda 2.292 diye bahsettiğimiz yerin taşınılması 1 yıl içerisinde onu yapıyoruz. Ayrıca 1 yıl önce başladığımız toplu konut idaresiyle Küçükçekmece’deki 120 hektar alanda çarpık yapılanma ki bunlar yine o yapılar hepsi deprem riski taşıyor. Bunun altını çizerek söylüyorum. Yani o tip yapıların teknik denetimden yoksun ve uygulama eksikliklerini hissettiğimiz için bir mimar olarak söylüyorum, orada 1.600 binayı biz bir kaç ay içerisinde zaten başka yere naklediyoruz. Bunlar İstanbul’un tüm ölçeğinde küçük noktalar. Bu kadarını yapabiliriz.

Celal Pir: Biz örnekleri ortaya koyabiliriz diyorsunuz

Kadir Topbaş: Biz örnekleri koyarız. Nedir, biz Zeytinburnu pilot bölgesinde bir bölgedeki pilot çalışmanın neticesinde oradaki biraz daha farklı bir kentsel işte burası böyle olmalıydı, güzel binalar, güzel bir yerleşim, bahçesiyle, çevresiyle, yaşam ortamıyla insani ölçekte yaptığımız zaman bunu, gayrimenkul yatırımcılar görecekler ve diyeceklerki tamam bizde böyle yapabiliriz. Malikler buna evet diyecekler. Şimdi bir meclis açıldıktan sonra bir yasal düzenleme daha bekliyoruz. Kentsel dönüşüm yasası. O .. bizim bir adaya, bir bölgeye müdahele ederek, hayır buraya biz el koyduk, sizi şuraya taşıyoruz. İsterseniz geçici olarak oturun veya gelin sonra aradaki farkı uzun vadeli ödeyiniz veya verdiğimiz yerde devam edebilirsiniz gibi bir takım yerlerin yenilenmesi gerekir. Deprem riski taşıyan yerlerin yenilenmesi konusunda ciddi imkanlarımız ve fırsatlarımız olacak. Biz bunu da yatırımcılara gelin kardeşim, bakın size bu alanı veriyoruz, buradaki insanları işte şu konutlar yapınız, taşıyalım konutlara, razı edelim. Burada yeniden konutlar yaparak burayı ranta döndürür. Bunun altını çizerek söylüyorum. Gelire, kaynağa dönmezse kimse gelip bunu yapmaz. Bu yani giden eğer hayır ben orada istiyorum diyorsa, kendi dairesi 50-60 milyar ederken, burası yapıldığında 200 milyar edecekse aradaki farkı 20 yıl vadeyle banka kredisi, 30 yıl vadeyle, 25 yıl vadeyle alır ve tekrar buraya gelebilir. Yani herkese açık olacak bu. Böyle bir dönüşümü yer yer biz örnekleme yapmak durumundayız.

Celal Pir: Vatandaş ta bu örnekten hareket edebilir diyorsunuz? Peki

Kadir Topbaş: Bu kent böylece tabiki bu risklerden kurtulması gerekir.

Celal Pir: Sayın başkan çok teşekkür ediyorum. Aslında konuşabiliriz ama daha fazla, süremiz bu kadar. En azından bir bilgi vermiş olduk, bilgileri paylaşmış ve tazelemiş olduk. Kolay gelsin diyorum tüm İstanbul’lulara. Evet NTV’ye Sorun’a bugün için burada nokta koyuyoruz. Yarın yine birlikte olacağız. 24 saat açık hattımız sürekli açık ve bize her konuda fikir, öneri, kritik ve düşüncelerinizi aktarabilirsiniz. Hoşçakalın efendim.