Tüp bebekte tek embriyon transferi dönemine geçiliyor mu? Anne rahmine tek embriyon konulmasıyla tüp bebekte başarı ne kadar artacak? Erkek kısırlığının tedavisinde önemli gelişmeler var mı? Yapay rahim, yapay sperm, yapay yumurta geliştirilebilecek mi? Yumurta dokusundan sonra testis dokusu da dondurularak erkekler de ileri yaşlarda çocuk sahibi olabilecek mi? Menopoz yaşı ne kadar ileri atılabilecek?

Bu önemli soruların yanıtları İstanbul’da 26 Mayıs tarihinde başlayan 13. Dünya İn Vitro Fertilizasyon (Tüp Bebek), Yardımla Üreme Teknikleri ve Üreme Genetiği Kongresi’nde aranıyor. Kongre Başkanı Prof Dr. Timur Gürgan, 30 ülkeden 2 bine yakın hekimin biraraya geldiği kongrede tüp bebek ve genetiğin de geleceğinin belirleneceğini söyledi.

ETİK TARTIŞMALAR YAPILACAK
Kongreye insan kopyalama yolunda önemli adımlar atan Güney Koreli bilim adamlarından W.S. Hwang’ın, Dolly isimli koyunu kopyalayan ekipten bir bilim adamının da katılacağını belirten Prof. Dr. Timur Gürgan kongrede etik tartışmaların da yapılacağını belirterek şunları ekledi:

“Tüp bebek teknolojisinin birinci temel ahlaki prensibi topluma zarar vermemektir. İkinci önemli prensip teknik olarak tüp bebek yöntemleriyle anormal bebek doğum oranını artırmamız gerekiyor. Üçüncü önemli konu da yaptığımız her işlemde çiftlerin üstlendiği ekonomik maliyeti de göz önüne almak zorundayız. Örneğin bir tüp bebek uygulamasında elde ettiğimiz 6 embriyonu dondurduğumuzda ve bunları tek tek denediğimizde çiftleri zahmetli birçok işlemden kurtarıyoruz. Hem de işlemlerin çiftlere maliyeti düşüyor. Teknoloji maliyeti düşürmek amacıyla da kullanılıyor.”

TÜP BEBEKTE TEK EMBRİYON TRANSFERİ DÖNEMİ BAŞLIYOR
Harvard Üniversitesi’nden embriyolog Dr. Catherine Rocowsky ise tüp bebekteki başarının laboratuvar koşullarının kalitesiyle yakından ilgili olduğuna dikkat çekerek, sözlerini şöyle sürdürdü:

“Artık biz tek embriyonla gebeliği nasıl sağlarız sorusunun yanıtlarını arıyoruz. Son 24 ay içinde bu konuda da önemli adımlar attık. Laboratuvarda oluşturduğumuz embriyonlar içinde en kalitesini seçmeye çalışıyoruz. Embriyonun görüntüsüyle yaşama performansı arasında bağlantılar kuruyoruz. Embriyon yaşayan bir canlı. Biz bunu besi adını verdiğimiz bir sıvı içinde ve inkübatör adını verdiğimiz cihazlarda tutuyoruz. Besi sıvısı ile embriyon arasında bir değişim oluyor. Embriyon sıvıdan içine bir parça alırken, embriyonda da sıvıya hücreler geçiyor. Buradan alınan örneklerle embriyonun fonksiyonları test edilebiliyor. Yani 3-4 embriyon içinde en iyisini seçebiliyoruz. Anne rahmine de tek embriyon koyuyoruz. Bu konudaki başarı oranı yüzde 35’e ulaşmış durumda.”

TÜP BEBEKTE ÇOĞUL GEBELİK HATA
Tüp bebekte tek embriyon transferinin artık benimsenmesi gerektiğini vurgulayan bilim adamlarında biri de kongre onursal başkanı Türk kökenli Prof. Dr. Victor Gomel’di. Dr. Gomel şöyle konuştu:

“Tüp bebek yöntemlerinin uygulanmasındaki en önemli sorun ikiz, üçüz doğumlar. ABD’de yapılan tüp bebek uygulamalarındaki ikiz oranı yüzde 26’yı buluyor. Oysa normal yolla doğan çocuklar içinde bu oran yüzde1’i geçmiyor. Bunun topluma getirdiği ciddi bir yük var. Hem anne sağlığı açısından hem de toplum açısından bir fatura ortaya çıkıyor. Çünkü tüp bebek yöntemleriyle oluşan çoğul gebeliklerde erken doğum oranı çok yüksek. Bu da hem anne, hem de doğan bebek açısından risk doğuruyor.”

NE ZAMAN TÜP BEBEK YÖNTEMİ İLK TERCİH OLMALI?
“Hangi hastada ilk tedavi seçeneği tüp bebek olmalıdır” sorumuza ise Dr. Catherine Rocowski şu yanıtı verdi:
“Maalesef birçok çift etki etmeyecek tedavi yöntemleriyle yıllarca oyalanıyor. Vakit kaybediyorlar. Tüp bebek yöntemine karar verdiklerinde ise kadının yaşı menopoz dönemine yaklaşmış oluyor. Yumurta rezervleri düşüyor. Bu yüzden kişiye özel tedavi önemli.”

Prof Dr. Victor Gomel de aynı görüşü katılarak “Artık tüp bebek alanında kişiye özel tedavi yöntemi başlıyor. Tüp bebek yöntemleri fabrikasyon değildir. Her hasta özeldir, tedavi de ona göre planlanmalıdır. Hastaların vakit kaybetmesi önlenmelidir” diye konuştu.

HALKA YALAN SÖYLENMEMELİ
Erkek kısırlığının oluşturan nedenlerin saptanması konusunda çok önemli çalışmalara imza atan British Colombiya Üniversitesi’nden Prof Dr. Tinus Kruger ise tüp bebek ve genetik alanında çalışan bilim adamlarının halka asla yalan söylememesi ve yanlış yere umut vermemesi gerektiğinin altını çizdi. Sağlıklı çocuk sahibi olmak isteyen çiftlere önerilerde bulunan Prof Dr Kruger şunları söyledi:

“Çiftlere önerim çocuk sahibi olmak için fazla beklemesinler. Zamanın ilerlemesi sorunların artmasına neden oluyor. İkincisi bir kadının eşi yoksa yumurtalık dokusundan bir parça dondurulmasını isteyebilir. Şimdilik pratikte mümkün olmasa da ileride bu dokudan yumurta elde edip çocuk sahibi olma şansları olacak. Yaşı ilerlemiş bir kadının yumurtaları içinde sağlıklı olanı seçmek için bölünme sırasında polar body adı verilen bir ufacık parça alınıp kromozomları inceleniyor ve normal olup olmadığı saptanabiliyor. Ancak ilaçlarla daha sağlıklı yumurtalar elde etmek şimdilik zor görünüyor.

YAPAY YUMURTA VE SPERM
Kongrede erkek testislerinde sperm yokken, bazı hücreleri olgunlaştırılıp yapay sperm oluşturulup oluşturulmayacağı da sorgulanacak. Ancak uzmanlara göre bu çalışmaların tamamlanması için daha çok vakit var.Yapay yumurta ve sperm geliştirme konusundaki çalışmaların başlangıçta olduğuna dikkat çeken Prof. Dr. Cruger ve Dr. Catherine Rocowsky, “Çalışmaların henüz yetersiz. Uzun süre bekleyeceğiz” dediler.

TÜP BEBEĞİN GELECEĞİ
Kongre Başkanı Prof Dr. Timur Gürgan bu bilimsel toplantılarda ele alınan konuların birçoğunun önümüzdeki 5 yıl içinde gerçekleşeceğine dikkat çekti. Prof. Dr. Timur Gürgan, üzerinde durulacak konuları şöyle sıraladı:

“Hasta dostu tedaviler, ilaçsız tüp bebek uygulamaları gibi konular tartışılacak. Menopoz ortadan kalkacak mı, insan 200 yıl yaşayacak mı, erkek kısırlığı nesilden nesile geçiyor mu, kadınların hamile kalmak için erkeklere ihtiyacı olmayacak mı, 60 yaşında bir kadın nasıl doğurur bunlardan birkaçı. 2011 Dünya Kongresi’nde, ben inanıyorum ki bu söylediklerimizin hepsi gerçekleşecek.”

KONGREYE KATILAN ÖNEMLİ BİLİM ADAMLARI
Dr. Robert G. Edwards (İngiltere): Tüp bebeğin babası. İlk tüp bebek Luis Brown’un 1978’de dünyaya gelmesini sağlayan bilim adamlarından biri.
Dr. W.S. Hwang (Güney Kore): Dünyada ilk kez hücre kopyalayan bilim adamı.
Dr. M. Hughes (ABD): İnsan genom projesini yürüten ekibin üyesi.
Dr. Kutluk Oktay (ABD): Çalışmalarını ABD’de sürdüren Türk bilim adamı, yumurtalığı dondurduktan yıllar sonra karın ya da kolda cilt altına yerleştirip embriyo elde etmesi bütün dünyada ses getirmişti..
Dr. A. Van Steirteghem (Belçika): Dünyada ilk kez mikroenjeksiyonu (spermi yumurtanın içine enjekte ederek dölleme) geliştiren bilim adamı.
Dr. Tourneye (Belçika) : Genç yaşlarda kanser geçiren kişiler için testis bankası kurulması için çalışıyor
Dr. Elonor Porcu - Dr. Gary Smith - Dr. David Gardner (ABD): Kadınların genç yaşta yumurtalarını dondurup saklamalarıyla ileri yaşta da çocuk sahibi olabilmelerine imkan veren yöntemler hakkında çalışıyorlar.