İstanbul - İstanbul Üniversitesi (İÜ) Cerrahpaşa Tıp Fakültesi, Uğur Derman İngilizce Tıp son sınıf öğrencisi Umut Özcan’ın öğretim görevlilerinin katkılarıyla gerçekleştirdiği çalışmanın gelecekte obezitenin tedavisinde rol oynayabileceği kaydedildi.

Harvard Üniversitesi Tıp ve Halk Sağlığı Fakültesi öğretim üyesi Prof. Dr. Gökhan Hotamişlıgil ile çalışan Umut Özcan’ın, aynı üniversiteden öğretim görevlisi Prof. Dr. Laurie Glimcher’in katkılarıyla gerçekleştirdiği araştırması, dünyanın en ciddi bilim dergilerinden biri olan Science Dergisi’nin 15 Ekim tarihli sayısında yayımlandı.Umut Özcan, tip 2 diyabet ve obezite (şişmanlık) arasındaki ilişkinin uzun zamandır bilindiğini buna karşın şişmanlıkta hangi faktörlerin tip 2 diyabete yol açtığını bulabilmek için büyük uğraşlar verildiğini vurguladı.

STRES VE AŞIRI YÜKLENMENİN ROLÜ
Özcan, Türkiye Diyabet Vakfı’nın da önemli katkılar sağladığı çalışmaya ilişkin şu bilgileri verdi:
“Hücre içerisinde bulunan ve ‘Endoplazmik Retikulum’ diye adlandırılan organelde gelişen stresin veya aşırı yüklenmenin, şişmanlıkta tip 2 diyabetin gelişiminde merkezi bir rol oynadığını gösterdik. ‘Endoplazmik Retikulum’ hücre içerisinde, alınan besinlerin işlenmesinde, yağların değişiminde, yeni proteinlerin üretiminde ve birçok sentez olayında trafik polisi gibi hareket eder. Bu çalışmada, şişmanlıkta aşırı besin alımının ve alınan besinlerin formunun, ‘Endoplazmik Retikulum’ üzerinde taşıyabileceğinden çok daha fazla yük oluşturduğunu ve bununda tip 2 diyabet gelişiminde çok önemli rol oynayan insulin direncinin gelişiminde ana bir etken olduğunu bulduk. Bunu moleküler düzeyde, hücrelerde yaptığımız çalışmalarda ortaya koyduk. Bunun yanı sıra ‘Endoplazmik Retikulum’ denilen organelin kapasitesini artırmaya yarayan ve XBP-1 denilen bir transkripsiyon faktörünü farelerde genetik olarak azalttığımız zaman, ‘Endoplazmik Retikulum’un artan yük miktarına yeterli yanıtı veremediğini ve bu farelerde (XBP-1 transkripsiyon faktörüne yeterli düzeyde sahip olmayan farelerde) çok hızlı diyabet geliştiğini gördük. Bu sonuçlar bize şişmanlıkta aktive olan bu sistemin tip 2 diyabetin gelişiminin ana mekanizması olduğunu düşündürüyor.”

TEDAVİ İÇİN UMUT MU?
Çalışmanın hayvanlar ve hücresel sistemlerde yapıldığını ve bu sistemin insanlarda etkin olup olmayacağının gelecek yıllar içerisinde yapılacak araştırmalar tarafından belirleneceğini vurgulayan Özcan, “Gelecekte, obezitede artan ‘Endoplazmik Retikulum’ stresini azaltmaya yarayan ilaçlar geliştirebilirsek, diyabetin çözümü için umut olabilir. Bu çalışma gelecekte obezitenin tedavisinde rol oynayabilir” dedi.