Bu röportajın içinde 'insan' yok!

DUYGULARLA BEYIN HATA YAPMAYA DAHA MÜSAİT

Bizi akıllı yapan beynimiz, içerisindeki nöronların trafiği. Buradaki elektirik akımı da bizim düşüncemizi sağlıyor. Düşününce de akıllı hareket edebiliyoruz. Ama zeki davranışlar, bir üst seviyedir.

Akıl daha somut diyebilir miyiz?
Akıl daha somuttur tabi ki. Ama zeka da aklın bir üstüdür; zeki olmak için önce akıl lazım. Bir evin gövdesi ve çatısı gibi. Gövde akıl; üstündeki de zekadır.

Haberin devamı ↓

reklam

Duygusallıkta beyin, her zaman olmasa bile, yanlış çalışır, yanlış kuram üretir. Beyin duygulara izin vermiş oluyor. Beyin seçiyor yanlışı. Burada insandan bahsediyoruz. Örneğin her insanın sevme, beğenmesinden bahsedecek olursak, birtakım kriterlere göre bunu yaptığını görürüz. Bir insanı gördüğünde beyninde birtakım süreçler başlıyor. Beyin emir veriyor, ve hormonların çalışıyor. Beyin orada doğru işler yaptığını zannediyor. Örneğin, belki de çok çok eskiden kalma birtakım anılarını getiriyor. Karşınızdakini gördüğünüzde bazı öğrendiklerinize hitap ediyor, ve bir algılama oluşuyor.

Suni akılda, zekada olan ne yok?
Şans. Şans faktörünü de bir suni akıla her defasında yeni bir kuram öğreterek aşabilirsin. Ben bunu “tavla” örneği ile açıklıyorum.Tavlada belirli ve değişmeyen olgular var; bir tahta, 15’er taş. Karşındaki oyun arkadaşın bilimsel terimle agent’tır yani insan da olabilir ama bir robot da olabilir. Ya da ben biraz daha ileri gidiyorum, bir organizmadır; yaşayan bir organizma olabilir. Böyle bir agent’a tavlanın kurallarını tanıtabilirsin,Tükçe, Japonca … Oyunda belirli çıkış noktalarına bağlısındır, bunlar değişmez ama değişken olan bir şey vardır: o da zarlar yani şans.

Tüm şans permütasyonlarını hesaplayıp, yapay akıla tanıtamaz mıyız?
Bir bilimadamı oturup da tüm tüm permütasyonları tanımlayamaz çünkü kendi beyniyle bunu hesaplayamaz. Tavla ya da satrançta, suni akıla sadece temel hamleleri tanımlarsın. Hamle yapma sırasında ise o kuramlar üretir, öğrenmeye açık bir yazılım çünkü kendisi. İnsanın robota öğretmek için bildiği yol sadece bu.

Gerçek hayatla ilişki kuracak olursak, tavlada karşımıza çıkacak ihtimalleri beynin üretebileceği kadar üretip denemeye başlar. Sonuç analizi yapmaya çalışır, hangisini sonuca daha yakın görüyorsa, onu seçer. Yapay akılın çıkış noktaları bunlar. Tavlayı öğretmek bu anlamda daha zor, çünkü satrançta sadece karşındakinin yağacağı hamle var, şans faktörü yok. Satrançta her zaman karşındakinin hamlelerini görebilirsin ama tavlada sürpriz hamleler var. Normal hayatımız da aslında tamamen tavla oyunundaki gibi, belli kurallar var ama her zaman şans faktörü de var. Yapay akıl da bunları öğrenme sürecini tamamladıktan sonra hata yapma riski 0’a yakınlaşır.. Bilgi dağarcıkları zaman içerisinde oluşuyor, ama her zaman için yüzde yüz doyum noktasına ulaşmaz, bitmez.

DOKTORDAN DAHA ÜSTÜN, HEM DE İYİ BİR FALCI

Hata yapma riski sıfıra yakın olan yapay zekalar hangileri örneğin?
Mesela literatürde buna ilk “expert systems” diyoruz; uzman sistemleri. İlk uygulanma alanları da tıp. Bu ad altında yapılan çalışmalar, semptomdan teşise giden süreci yöntem sistemlerdi.

Bir hekimin belki de 1 ayda ulaşabileceği sonuca suni akıl birkaç dakikada ulaşıyor.
Doktor kendisine gelen hastayı önce bir muayene eder, en fazla yarım saat. Suni akılsa, hastanın geçmiş bilgileri dahil, hatta genleri ve aile ağacındaki geçmiş hastalıklar dahil herşeyi kaydediyor. Bütün onlar zaten önceden suni akılda mevcut. şu anda bunlar aktif olarak kullanılıyor. Bir doktor bunu tek başına yapamaz ve elbette ki bu noktada suni akıl teşhis koymada doktorlardan üstün geldiğimiz noktada.

Gündelik yaşamımızda, metrodan, trafik lambalarına, araba alarmından akıllı telefonlara her yerde artık suni akıllara rastlamak mümkün. Hepsinin işlevinde bir “problem çözmek” var. Hayatta her şey bir problem ve problemleri çözmek için kuramlara ihtiyacımız var.

Problemsiz bir davranışımız yok mu bizim hayatımızda?
Sen söyle bana var mı? Şu önümdeki kahveye elimi götürmek bile bir “problem”dir. Kahveyi içmek hedef, elimi uzatıp kulbu tutmak ve ağzıma götürmek de yöntemi.

Yapay akıllar kahve falı da bakabilir mi?
E, bakabilirler tabi… Bak benim kahvemde bir deve görüyorum ben şimdi, bunu yapay zekaya “patron”larım. Her şekli tanımlarım yapay zekaya o da senin falına bakar. Karşındaki insanın geçmişini de yüklersin, senin 10 liraya 20 dakikada baktığın falı, yapay zeka 1 dakikada print edip verir sana.

Bilimadamlarının çalışmalarınızda bizim hayalgücümüzü zorlayan başka şeyler var mı? Henüz hayal diyebileceğimiz şeyler siz bilimadamları için gerçek mi artık?
Gerçek hayatta geçen hiçbir şey yapay akıl ile gerçekleştiğinde artık bir hayal olamaz. Günlük hayatında bunu bilim olarak takip etmeyenler için eskiden ataride, şimdi kablosuz oyun konsollarında karşılıklı oynadığınız tenis oyunları bile zaten hala hayal.

İnsan biçimini almış robotları ne zaman gündelik hayatımızda göreceğiz?
Büyük ihtimalle yüz yıldan daha kısa bir sürede. Sadece şu anda bilimadamları görüyor. Bu tip araştırmalar uzun sürelidir. Robot teknolojisi bile şu an çok gelişmiş aramıza katıldıklarında da ancak dikkatli incelediğinde anlayabileceğiz insan mı değil mi.

Sosyal ağlarda bazen otomatik cevaplarla karşılaşırız örneğin bu en basit yapay akıllardan biri.
Evet, En basitinden Google arama motoru en samimi olduğumuz yapay akıldır. Bir arama motoru projesine de danışmanlık yapıyorum. Bir tanesi context manegment.. ilgilendirme.. dünyanın unutulmuş bir yerinde gezebiliyoruz, bu bir yere kadar gezebiliyoruz ama gelişecek.

Otomatik çevirmenler?
Otomatik çevirmenlerin kullanımında bir National Language Understanding (dili anlama yöntemi) vardır. Bunları tam yapamıyor Goggle çeviri; moda moddur. Context management yok. Olanlar var, savunma sistemlerinde kullanılıyorlar şu anda, ilerde günlük hayatta da kullanılabilecektir.

Şu anda savunma sisteminde kullanılan başka ne gelecek ilerde hayatımıza?
Sadece şu kadarını söyleyebilirim: “Uzaktan algılama metodları”… Bu metod gelecek hayatımıza ve çok çok gelişmiş olacak.

Yapay akılla ilgili yazılardan “kapitalist sisteme en iyi hizmet edecek araçlar” sonucuna varılabiliyor, siz ne dersiniz?
Yapay akıl neden kapitalizmi destekleyebilir, niyet okumak gerekirse insanları manüpüle etmek için kullanılabilir. Fakar bu kapitalizmden ayrıdır; sömürgeciliğe girer. “Emparyalist güçler yapay akılı kendi çıkarları doğrultusunda kullanacak olurlar mı”dersen, evet hizmet ederler, derim. Kapitalizm olsun, emperyalizm olsun bunlar insanların ağızlarında uçuşan konseptler; doğru ya da yanlış. Yapay akıl her zaman onu geliştirmeye devam edenlerin ellerinde kalacaktır. Sonuç olarak eğer senin bir gücün varsa kullanabilirsin. Ne alabiliyorsan onu alırsın.

Türkiye’de bu ilim ilerliyor mu, çok mu gerideyiz?
O kadar yıl gerideyiz ki, bunu bir sayı ile belirtmek zor. Türkiye’de teknolojiye düşkünlük var. Gençlik en yeni telefonları Avrupa’dan önce burada alıyor. Bu kadar heves varken nasıl oluyor da gelişmiyor burası, üzücü bir durum… Her zaman önemli olan ilkini yapmak, yapılmayanı yapmak. Irak savaşı çıktığı zaman ABD insansız uçakları uçuruyordu, biz yeni üretmeye başladık. Keşfedilmiş olan teknolojileri ancak 20 yıl sonra kopya edebiliyoruz.

< Önceki | 1 | 2