Erotik romanın AİHM zaferi

AİHM Guillaume Apollinaire'in "On Bir Bin Kırbaç" kitabının "cinsel arzuları tahrik ve istismar ettiği" gerekçesiyle Türkiye'de yasaklanmasını gereksiz buldu.

"On Bir Bin Kırbaç" kitabının Fransa'daki baskısının kapağı.

Kayhan KARACA

ntvmsnbc

Güncelleme: 16:09 TSİ 16 Şubat. 2010 Salı

STRASBOURG - Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM), Fransız yazar ve şair Guillaume Apollinaire'in erotik öğeler içeren "On Bir Bin Kırbaç" adlı romanına Türk mahkemeleri tarafından getirilen yasağı Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'ne aykırı buldu.

AİHM, Avrupa edebiyat mirasının bir eseri olarak nitelediği romanın toplatılması kararı için "demokratik bir toplumda gereksiz bir uygulama" hükmünde bulundu.

Apollinaire'in romanı 1999 yılında Hades yayınları tarafından basılmış, ancak İstanbul Savcılığı "cinsel arzuları tahrik ve istismar ettiği" gerekçesiyle Türk Ceza Kanunu'nun 426 ve 427'inci maddelerine dayanarak, yayınevi sahibi Rahmi Akdaş hakkında suç duyurusunda bulunmuştu. Akdaş, açılan dava sonunda ağır para cezasına mahkum edilmiş ve kitap da toplatılmıştı.

Haberin devamı ↓

reklam

Davacı, Yargıtay'ın da kararı onamasının ardından, ifade özgürlüğü ile adil yargılanma ve mülkiyet haklarının ihlal edildiği gerekçesiyle 2004 yılında AİHM'ye başvurmuştu.

AİHM; ahlaki konularda devletlerin geniş takdir yetkisine sahip olduklarını kabul etse de, bu yetkinin Avrupa edebiyat mirasının parçası olan bir romanın Türk okurlara erişmesini engellemeye kadar gidemeyeceği sonucuna vardı.

Mahkeme, davacı hakkında Türk mahkemeleri tarafından hükmedilen cezanın, sosyal bir ihtiyaçtan kaynaklanmadığı, hedeflenen amaçla orantılı olmadığı ve demokratik bir toplumda gereksiz bir uygulama olduğunu vurgulayarak, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin ifade özgürlüğüyle ilgili 10'uncu maddesinin ihlal edildiğine hükmetti.

Davacının adil yargılanma ve mülkiyet haklarıyla ilgili taleplerini incelemeyi gereksiz gören AİHM, davacı talep etmediği için herhangi bir tazminata da hükmetmedi.

Apollinaire'in tartışmalı romanı ilk olarak 1907 yılında Fransa'da yayımlanmıştı. Roman, cinsel ilişkiyi sado-mazoşizm, vampirizm ve pedofili uygulamalarıyla abartılı ve metaforik biçimde anlattığı için ilk yayımlandığı tarihlerde "skandal" olarak nitelenmişti. Ancak roman, o tarihten bu yana onlarca dile çevrildi ve bugün internette de kolaylıkla bulunabiliyor.